آیا هزینهکرد متا در حوزه هوش مصنوعی آسانتر از سایر شرکتها قابل کاهش است؟
روز دوشنبه ۱۶ نوامبر، شاخص اساندپی ۵۰۰ با افت ۱.۹ درصدی مواجه شد و سهام شرکتهای بزرگ سرمایهگذار در حوزه هوش مصنوعی نیز همزمان کاهش یافت: آلفابت ۴.۱ درصد، آمازون ۳.۳ درصد، متا ۲.۴ درصد و مایکروسافت ۱.۱ درصد افت کردند. پرسشی که سرمایهگذاران بارها مطرح میکنند، همچنان پابرجاست: این چهار شرکت در مجموع قصد دارند در سال تقویمی ۲۰۲۶ حدود ۷۳۰ میلیارد دلار هزینه سرمایهای داشته باشند؛ چرا بهسادگی از میزان این هزینهها کم نمیکنند؟
پاسخ کوتاه این است که بخش بزرگی از هزینههای مایکروسافت، آمازون و آلفابت عملاً از پیش به درآمد تبدیل شده است. مشتریان این شرکتها قراردادهایی به ارزش مجموع ۱٬۸۱۶ میلیارد دلار امضا کردهاند که درآمد حاصل از آنها هنوز شناسایی نشده است: ۶۷۷ میلیارد دلار تعهدات عملکردی باقیمانده بخش تجاری مایکروسافت، ۵۷۸ میلیارد دلار سفارشهای معوق خدمات وب آمازون (AWS) و ۵۶۱ میلیارد دلار سفارشهای معوق گوگل کلاد. البته هر شرکت این شاخص را با روش محاسباتی خاص خود اندازهگیری میکند. از دیدگاه ما، کاهش سرمایهگذاری در زیرساختها به معنای ناتوانی در ارائه خدمات و درآمدی خواهد بود که مشتریان از پیش برای دریافت آنها تعهد دادهاند.
در سوی دیگر این معادله نیز تعهدات قراردادی وجود دارد. آلفابت در پایان سهماهه سوم، ۹۲۴ میلیارد دلار تعهد خرید آتی و ۱۵۲ میلیارد دلار قرارداد اجاره امضاشده داشت که هنوز اجرایی نشده بودند. متا در این میان استثناست: در دادههای مورد بررسی، این شرکت سفارش معوق ابری ندارد و بخش بزرگی از زیرساختهایی که میسازد، برای ارائه خدمات و محصولات خودش به کار میروند. همین مسئله باعث میشود متا در صورت افزایش فشار سرمایهگذاران، بیش از سه رقیب دیگر امکان کاهش سرعت هزینهکرد را داشته باشد.

تعهدات قراردادی در هر دو سوی معادله
بخش قابلتوجهی از این سفارشها قرار است در آینده نزدیک به درآمد تبدیل شوند. مایکروسافت اعلام کرده است که حدود ۳۰ درصد از سفارشهای معوق آن طی ۱۲ ماه آینده به درآمد تبدیل خواهد شد. آلفابت نیز انتظار دارد اندکی بیش از ۵۵ درصد از سفارشهای معوق گوگل کلاد را ظرف ۲۴ ماه آینده بهعنوان درآمد شناسایی کند.
از سوی دیگر، ظرفیت زیرساختی نیز مدتها پیش از زمان تحویل رزرو میشود. اندی جسی، مدیرعامل آمازون، گفته است که بخشهایی از ظرفیت مراکز داده در مقیاس صدها مگاوات و گاهی تا یک گیگاوات، از مدتها قبل رزرو میشوند. آمازون نیز اعلام کرده است که درباره رزروهای بزرگ ظرفیت از سوی مشتریان، دید بسیار روشنی نسبت به سالهای ۲۰۲۷، ۲۰۲۸ و حتی بخشی از سال ۲۰۲۹ دارد. آلفابت هم میگوید قراردادهای چندسالهای در زمینه زیرساخت، موجودی تجهیزات، اجاره و انرژی امضا کرده است.
تقاضا نیز گلوگاه اصلی این کسبوکارها نیست. مدیر ارشد مالی مایکروسافت گفته است تقاضای مشتریان همچنان از ظرفیت عرضهشده بیشتر است. آلفابت به دلیل محدودیت عرضه، از پایان سهماهه سوم به اجاره ظرفیت پردازشی از ارائهدهندگان بیرونی روی آورده است. آمازون نیز میگوید تقریباً هر ۱۴ ثانیه یک شتابدهنده هوش مصنوعی نصب میکند و مشتریان تقریباً به همان سرعتی که این تجهیزات نصب میشوند، آنها را به کار میگیرند. جسی تأکید کرده است که آمازون برای حفظ جایگاه پیشتاز خود به سرمایهگذاری ادامه خواهد داد.
| شرکت | برآورد هزینه سرمایهای در سال ۲۰۲۶ | نسبت هزینه سرمایهای به جریان نقدی عملیاتی در سهماهه سپتامبر | سفارشهای معوق مشتریان |
|---|---|---|---|
| مایکروسافت | حدود ۱۷۰ میلیارد دلار | ۶۷.۹ درصد | ۶۷۷ میلیارد دلار |
| آلفابت | ۱۹۵ تا ۲۰۵ میلیارد دلار | ۱۲۱.۴ درصد | ۵۶۱ میلیارد دلار |
| آمازون | حدود ۲۲۰ میلیارد دلار | ۱۸۲.۱ درصد | ۵۷۸ میلیارد دلار |
| متا | ۱۳۵ تا ۱۴۵ میلیارد دلار | ۱۰۳.۵ درصد | در دادههای ما موردی ثبت نشده است |
برآوردهای هزینه سرمایهای بر اساس مبنای محاسباتی اختصاصی هر شرکت ارائه شدهاند؛ نسبت هزینه سرمایهای به جریان نقدی نیز بر پایه دادههای مؤسسه مورنینگاستار محاسبه شده است.
چرا شرایط متا متفاوت است؟
هیچیک از سفارشهای معوقی که در بالا به آنها اشاره شد، به متا تعلق ندارد. مارک زاکربرگ گفته است که این شرکت هنوز به سقف توانایی خود برای استفاده از ظرفیت پردازشی در کسبوکارهای اصلیاش نرسیده و در حال ایجاد زیرساختی است که بتواند طی چند سال آینده به بیش از یک میلیارد نفر خدمات ارائه کند. با این حال، متا میتواند در این تصمیم تجدیدنظر کند. این شرکت میگوید توسعه کسبوکارهای جدید مبتنی بر هوش مصنوعی را متناسب با تقاضای اثباتشده مشتریان افزایش خواهد داد و هنوز در مراحل ابتدایی تعیین بودجه سال ۲۰۲۷ قرار دارد.
متا همچنین شیوه تازهای برای تأمین مالی این توسعه در پیش گرفته است. جریان نقدی آزاد این شرکت در سهماهه سوم منفی ۲.۱ میلیارد دلار بود. متا این دوره را با ۸۲.۴ میلیارد دلار وجه نقد و اوراق بهادار در برابر ۸۳.۷ میلیارد دلار بدهی به پایان رساند. این شرکت همچنین قیمتگذاری عرضه ۲۵ میلیارد دلاری سهام عادی و سهام ممتاز قابلتبدیل اجباری را انجام داد که حاصل خالص آن حدود ۱۲.۵ میلیارد دلار بود. اگر سرمایهگذاران خواهان کاهش هزینهکرد در هر یک از این شرکتها باشند، مدیران متا در مقایسه با سایر شرکتها بیشترین آزادی عمل را برای موافقت با این درخواست خواهند داشت.
استدلال مخالف: چرا شرکتها میتوانند هزینهها را کاهش دهند؟
قویترین استدلال در مخالفت با این دیدگاه، وضعیت جریان نقدی شرکتهاست. در سهماهه منتهی به سپتامبر، هزینههای سرمایهای آلفابت، آمازون و متا از جریان نقدی عملیاتی آنها بیشتر بود؛ در نتیجه، هر سه شرکت جریان نقدی آزاد منفی داشتند. این رقم برای آلفابت منفی ۹.۱ میلیارد دلار و برای آمازون منفی ۳۴.۸ میلیارد دلار بود. پس از انتشار گزارشهای مالی نیز قیمت سهام شرکتها نوسان شدیدی داشت: آلفابت در نخستین جلسه معاملاتی پس از انتشار نتایج ۱۲.۶ درصد و متا ۷ درصد افت کردند؛ در مقابل، سهام مایکروسافت ۰.۱۶ درصد و آمازون ۱.۴ درصد کاهش یافت. این تغییرات بیش از هر چیز نشاندهنده فضای حاکم بر بازار هستند و لزوماً علت این تحولات را مشخص نمیکنند.
زمانبندی اجرای پروژهها نیز ممکن است تغییر کند. مایکروسافت اعلام کرده است بخشی از ظرفیت متعلق به ارائهدهندگان شخص ثالث که انتظار داشت در سهماهه نخست سال مالی خود دریافت کند، با تأخیر مواجه شده و به نیمه دوم همان سال مالی موکول شده است. بنابراین، امضای قرارداد لزوماً به این معنا نیست که هزینه مربوط به آن دقیقاً در همان فصل پرداخت خواهد شد. افزایش بهرهوری نیز میتواند بخشی از نیاز به سرمایهگذاری را برطرف کند. متا قصد دارد طی سال آینده بهرهوری هزینههای پردازشی خود را بیش از ۱۰ برابر بهبود دهد. مایکروسافت نیز میگوید اقدامات مهندسی به این شرکت امکان داده است با استفاده بهتر از ظرفیت پردازندههای مرکزی (CPU) که پیشتر کمتر از میزان موجود استفاده میشدند، تقاضای بیشتری را پاسخ دهد. اگر چنین پیشرفتهایی در سراسر صنعت گسترش یابد، ممکن است برای تأمین همان حجم سفارشهای معوق به ساخت زیرساخت کمتری نیاز باشد.
با وجود این، شرکتها فعلاً از ادامه روند افزایشی سرمایهگذاریها خبر میدهند. آلفابت انتظار دارد هزینههای سرمایهای خود را در سال ۲۰۲۷ به میزان قابلتوجهی افزایش دهد. آمازون نیز پیشبینی میکند هزینه سرمایهای این شرکت در سال ۲۰۲۷ بهمراتب بیشتر از رقم حدود ۲۲۰ میلیارد دلاری سال جاری باشد. برای بررسی پیامدهای این تحولات برای سهامداران، مقاله آیا سهام مایکروسافت به سرمایهگذاری متفاوتی تبدیل شده است؟ و مطلب آیا هزینهکرد آلفابت میتواند دوباره به جریان نقدی تبدیل شود؟ را ببینید.
سهامداران این هفته چه کاری میتوانند انجام دهند؟
کاهش قیمت سهام نشان میدهد دیگران چه احساسی نسبت به بازار دارند؛ اما تغییر در وضعیت کسبوکار اطلاعاتی درباره خود شرکت به ما میدهد. اگر سهام یکی از این شرکتها را در اختیار دارید، مشخص کنید چه تغییری میتواند شما را به فروش سهام وادار کند. برای سه شرکت فعال در حوزه خدمات ابری، میتوان سفارشهای معوق را بهعنوان یک معیار منطقی در نظر گرفت: اگر حجم این سفارشها دیگر افزایش نیابد، اما هزینههای سرمایهای همچنان بالا برود، استدلال مبنی بر اینکه کاهش هزینهها امکانپذیر نیست، ضعیفتر خواهد شد. درباره متا نیز باید بررسی کرد که آیا توسعه زیرساختها واقعاً به ایجاد تقاضایی منجر میشود که شرکت اعلام کرده است پیش از گسترش بیشتر کسبوکارهای جدید منتظر آن خواهد ماند یا خیر. برای مقایسه مستقیم این دو شرکت، مطلب چرا در حال حاضر سهام آلفابت را به متا ترجیح میدهیم؟ را مطالعه کنید. این پرسش بخشی از مجموعه تحلیلهای گستردهتر ما درباره روندهای هوش مصنوعی است.
هیچکس نمیتواند زمان دقیق بازدهی این سرمایهگذاریها یا زمانی را که صبر سرمایهگذاران به پایان میرسد، پیشبینی کند. به همین دلیل، بهجای شرطبندی روی تنها یک نتیجه، ممکن است منطقیتر باشد که سبد سرمایهگذاری خود را برای هر دو سناریوی احتمالی آماده کنید.
برای پرسش درباره این مقاله یا پژوهشهای زیربنایی آن، میتوانید به نشانی [email protected] ایمیل بزنید.
