دولت ترامپ درصدد جلوگیری از دسترسی غیرمستقیم چین به فناوری هوش مصنوعی آمریکا است

نویسنده: دیدی تَنگ
تاریخ انتشار: ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۵:۰۹ صبح به وقت شرق آمریکا
آخرین بهروزرسانی: ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۵:۰۹ صبح به وقت شرق آمریکا
دولت دونالد ترامپ روز دوشنبه مقررات جدیدی برای محدود کردن دسترسی از راه دور به تراشههای پردازشی و سرورهای پیشرفته آمریکایی صادر کرد. این اقدام تازهترین گام واشنگتن برای محدود کردن توانایی چین در استفاده از تراشههای آمریکایی برای آموزش پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی این کشور به شمار میرود.
هفته گذشته، جنسن هوانگ، یکی از بنیانگذاران انویدیا، پس از افزایش حساسیتها نسبت به ارتباطاتش با یک مدیر چینی، از سمت مدیرعاملی کنارهگیری کرد. این مدیر پیشتر ریاست شرکت مگاسپید اینترنشنال مستقر در سنگاپور را بر عهده داشت؛ شرکتی که مظنون است برخلاف محدودیتهای صادراتی آمریکا، تراشههای پیشرفته انویدیا را به چین منتقل کرده باشد. این شرکت با استفاده از تراشههایی که در مراکز داده جنوب شرق آسیا، از جمله تأسیسات مالزی، مستقر هستند، توان پردازشی مورد نیاز شرکتهای چینی را تأمین میکند.
دفتر صنعت و امنیت وزارت بازرگانی آمریکا هنگام اعلام این مقررات که بلافاصله اجرایی شد، در بیانیهای گفت: «هدف این مقررات آن است که اطمینان حاصل شود محدودیتهای موجود برای دسترسی به فناوریهای حساس آمریکایی، از طریق ترتیبات رایانش از راه دور با استفاده از مراکز داده در کشورهای ثالث دور زده نمیشوند.»
این مقررات در همان روزی اعلام شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سفر خود به آسیا را آغاز کرد. او در این سفر قصد دارد برای سومین بار در سال جاری میلادی با شی جینپینگ، رهبر چین، دیدار کند؛ آن هم در شرایطی که آتشبس تجاری شکنندهای میان دو کشور برقرار است.
بر اساس مقررات جدید، مراکز داده خارج از آمریکا که به شرکتهایی در کشورهایی از جمله چین، روسیه، ایران و کوبا خدمات ارائه میکنند، موظفاند کاربران نهایی خود را شناسایی کنند. همچنین، فروش تراشه به اندونزی، مالزی، سنگاپور، تایلند و برزیل با الزامات صدور مجوز بیشتری همراه خواهد شد. در متن مقررات آمده است که این کشورها «بیش از حد معمول در معرض خطر انتقال فناوری به مقاصد غیرمجاز» قرار دارند.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در پکن واشنگتن را متهم کرد که خودسرانه در همکاریهای تجاری و فناورانه چین با سایر کشورها مداخله میکند و مانع توسعه صنایع فناوری پیشرفته این کشور میشود.
او در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «این اقدام نمونهای آشکار از اجبار اقتصادی و اعمال صلاحیت قضایی فرامرزی است و با تفاهم مشترک دو طرف مغایرت دارد.» وی افزود که این اقدام حقوق شرکتهای چینی را نقض میکند و ثبات زنجیرههای تأمین جهانی را بر هم میزند.
گوئو گفت چین برای حفاظت از منافع خود اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
آمریکا فروش پیشرفتهترین تراشههای هوش مصنوعی خود به چین را ممنوع کرده است تا در رقابت با این کشور برای تسلط بر حوزه هوش مصنوعی، برتری خود را حفظ کند. با این حال، بسیاری از قانونگذاران و سیاستگذاران آمریکایی معتقدند مقررات کنترل صادرات این کشور به اندازه کافی سختگیرانه نیست و خلأهایی دارد که امکان دور زدن محدودیتها را فراهم میکند. یکی از این خلأها رایانش ابری است که به چین اجازه میدهد توان پردازشی مبتنی بر فناوری آمریکایی را اجاره کند.
سال گذشته، مایکل لاولر، نماینده جمهوریخواه ایالت نیویورک در مجلس نمایندگان آمریکا، طرحی را برای گسترش کنترلهای صادراتی این کشور و شامل کردن دسترسی از راه دور ارائه کرد. او به کنگره گفت محدودیتهای فعلی که بر صادرات فیزیکی اعمال میشوند، دسترسی از راه دور را پوشش نمیدهند و در نتیجه چین میتواند «از طریق فضای ابری به فناوری ما دسترسی پیدا کند»؛ امکانی که به گفته او، «ابزاری واقعی برای دور زدن» محدودیتهای صادراتی آمریکا در اختیار پکن قرار میدهد. این طرح در مجلس نمایندگان تصویب شده است.
در سنا نیز قانونگذاران به دنبال تصویب قوانین سختگیرانهتری برای جلوگیری از دسترسی چین به تراشهها و فناوریهای پیشرفته هوش مصنوعی آمریکا هستند. از جمله پیشنهادهای مطرحشده میتوان به طرحهایی اشاره کرد که به کنگره اجازه میدهند مجوزهای فروش تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی به چین را بررسی کند، وزارت بازرگانی را موظف میکنند مسیر انتقال این تراشهها را زیر نظر بگیرد تا به مناطق غیرمجاز منحرف نشوند و متحدان آمریکا، از جمله هلند و ژاپن، را ملزم میکنند محدودیتهای مشابه واشنگتن را برای صادرات به شرکتهای تراشهسازی چینی اعمال کنند.
هفته گذشته، هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، پس از آن با فشارهایی روبهرو شد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، اعلام کرد وزارت بازرگانی در اعمال محدودیت بر صادرات تراشههای انویدیا به شرکت مگاسپید تأخیر داشته است.
ترامپ روز دوشنبه وجود اختلافنظر میان وزارت خزانهداری و وزارت بازرگانی درباره این موضوع را تأیید کرد. او احتمال داد که لوتنیک برای جلوگیری از ایجاد یک «بحران بزرگ» در روابط شکننده آمریکا و چین، اعمال محدودیتهای صادراتی را به تأخیر انداخته باشد.
ترامپ گفت: «در حال حاضر روابط بسیار خوبی با چین داریم و من دیدگاه هر دو طرف را درک میکنم.»
وزارتخانههای بازرگانی و دادگستری آمریکا در بیانیه مشترکی که اواخر روز دوشنبه منتشر کردند، اعلام کردند وزارت بازرگانی در سال ۲۰۲۴ تحقیقاتی را درباره احتمال نقض مقررات کنترل صادرات از سوی شرکت مگاسپید آغاز کرده بود. پس از آن، در ماه مه ۲۰۲۵ از انویدیا خواسته شد اسناد مربوط به فروش محصولاتش به مگاسپید را ارائه کند.
به گفته این دو وزارتخانه، انویدیا ماه بعد نام مگاسپید را در فهرست شرکتهایی قرار داد که فروش محصولات به آنها ممنوع است. همچنین مأموران وزارت بازرگانی آمریکا با همکاری نیروهای انتظامی سنگاپور، بازرسیهای حضوری از مگاسپید انجام دادند و از آلیس هوانگ، بازرگان چینی، بازجویی کردند. در ادامه، مسئولیت اصلی تحقیقات کیفری درباره مگاسپید به وزارت دادگستری واگذار شد.
در این بیانیه آمده است: «وزارت دادگستری و دفتر صنعت و امنیت وزارت بازرگانی، با همکاری یکدیگر، در صورت وقوع هرگونه اقدام مجرمانه از سوی مگاسپید، تمام ظرفیت قانونی خود را برای برخورد با این شرکت به کار خواهند گرفت.»
هفته گذشته، دولت سنگاپور تأیید کرد که درباره «اظهارات خلاف واقع احتمالی» در ارتباط با سرورهایی که از طریق سنگاپور به مالزی صادر شده بودند، تحقیقاتی درباره مگاسپید انجام داده است. به گفته دولت سنگاپور، این سرورها ممکن است پس از ورود به مالزی، برخلاف مقصدی که هنگام صادرات اعلام شده بود، به کشور دیگری منتقل شده باشند.
دولت مالزی نیز هفته گذشته اعلام کرد در حال بررسی این موضوع است که آیا تراشههای واردشده به این کشور، مطابق با مجوزهای قانونی مالزی، دوباره به کشورهای دیگر صادر شدهاند یا خیر.
وزارت سرمایهگذاری، تجارت و صنعت مالزی در بیانیهای که روز جمعه منتشر کرد، اعلام کرد: «مالزی از سرمایهگذاری در مراکز داده و فناوری استقبال میکند، اما اجازه نخواهد داد از این کشور برای دور زدن محدودیتهای صادراتی استفاده شود.»
