یافتههای لنوو: تنها ۱۰ درصد شرکتها محیط کار خود را برای هوش مصنوعی بازطراحی کردهاند

شرکتها سرمایهگذاری گستردهای در حوزه هوش مصنوعی انجام میدهند، اما بیشتر آنها هنوز تغییرات ضروری در محیط کار را برای بهرهگیری کامل از ظرفیت این فناوری اعمال نکردهاند. بر اساس ششمین گزارش «Work Reborn» لنوو، ۸۰ درصد مدیران فناوری اطلاعات، محیط کار دیجیتال را عاملی حیاتی برای موفقیت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی میدانند؛ بااینحال، تنها ۱۰ درصد گفتهاند که سازمانهایشان محیط کار را بهطور اساسی برای پشتیبانی از این تحول بازطراحی کردهاند.
این گزارش با عنوان «محیط کار آماده برای هوش مصنوعی» (The AI-ready workplace)، بر اساس نظرسنجی از ۱۲۰۰ مدیر فناوری اطلاعات تهیه شده است که در اوت ۲۰۲۶ در ۱۲ کشور انجام شد. تمامی شرکتکنندگان در سازمانهایی با دستکم ۱۰۰۰ کارمند فعالیت میکردند.
یافتههای این پژوهش از شکاف قابلتوجهی میان شرکتهایی حکایت دارد که فناوریهای هوش مصنوعی را به کار میگیرند و آنهایی که کارکنان، جریانهای کاری و زیرساخت فناوری اطلاعات خود را برای استفاده مؤثر از این فناوری آماده میکنند.
با وجود اینکه ۷۶ درصد پاسخدهندگان، تحول مبتنی بر هوش مصنوعی را یکی از اولویتهای اصلی بخش فناوری اطلاعات خود میدانند، تنها ۲۷ درصد موفق شدهاند استفاده از این فناوری را در بخشهای مختلف کسبوکار گسترش دهند.
از نگاه لنوو، چالش پیشرو صرفاً به معرفی ابزارهای هوش مصنوعی محدود نمیشود. شرکتها باید شیوه همکاری کارکنان با سامانههای هوش مصنوعی، نحوه پشتیبانی واحدهای فناوری اطلاعات از این فناوریها و روش ارزیابی تأثیر آنها بر عملکرد سازمان را نیز بازنگری کنند.
نقش مهم آمادگی محیط کار در پذیرش هوش مصنوعی
لنوو برای ارزیابی میزان آمادگی شرکتها جهت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی، شاخص «آمادگی محیط کار برای هوش مصنوعی» (AI Workplace Readiness Index) را معرفی کرده است. این شاخص سازمانها را در پنج حوزه ارزیابی میکند: معماری، عملیات، اعتماد، نیروی کار و ارزشآفرینی.
هر یک از این حوزهها بر اساس مقیاسی از یک تا پنج امتیازدهی میشوند تا تصویری جامعتر از توانایی سازمان برای ادغام مؤثر هوش مصنوعی در فعالیتهای خود به دست آید.
بر اساس نتایج پژوهش، شرکتهایی که هوش مصنوعی را در بخشهای اصلی کسبوکار خود به کار گرفتهاند، بهطور میانگین امتیاز آمادگی ۴٫۱ از ۵ را کسب کردهاند. در مقابل، میانگین امتیاز سازمانهایی که هنوز در مرحله بررسی کاربردهای احتمالی هوش مصنوعی هستند، تنها ۲٫۷ بوده است.
اگرچه این یافتهها از ارتباط قوی میان آمادگی محیط کار و میزان پذیرش هوش مصنوعی حکایت دارند، اما ثابت نمیکنند که آمادگی بیشتر بهطور مستقیم باعث اجرای موفقتر پروژههای هوش مصنوعی میشود.
این پژوهش همچنین نشان میدهد بسیاری از شرکتها برای سنجش میزان موفقیت سرمایهگذاریهای خود در حوزه هوش مصنوعی با مشکل روبهرو هستند.
تنها ۱۰ درصد سازمانها اعلام کردهاند که چارچوبی مستمر برای ارزیابی عملکرد دارند؛ چارچوبی که میزان استفاده از هوش مصنوعی را به نتایج حاصل از جریانهای کاری مرتبط میکند و از این یافتهها برای هدایت سرمایهگذاریهای آینده بهره میگیرد.
لنوو توصیه میکند شرکتها بهجای تمرکز صرف بر بهرهوری تکتک کارکنان، بهبودهای گستردهتر در عملکرد عملیاتی را نیز دنبال کنند؛ از جمله کاهش زمان انجام کارها، کمتر شدن موارد تکراری بروز مشکل و ارتقای کیفیت نتایج.
راکشیت گورا، معاون رئیس و مدیرکل بخش راهکارهای محیط کار دیجیتال لنوو، در اینباره گفت: «تمام شرکتهایی که با آنها گفتوگو میکنیم، یک سؤال مشترک دارند: واقعاً چه ارزشی از هوش مصنوعی به دست میآوریم؟ اینجاست که سنجش عملکرد در سطح جریانهای کاری اهمیت پیدا میکند.»
آموزش کارکنان و ادغام هوش مصنوعی همچنان چالشبرانگیز است
یکی دیگر از یافتههای مهم گزارش به نحوه آمادهسازی کارکنان برای همکاری با هوش مصنوعی مربوط میشود.
اگرچه ۷۰ درصد سازمانهای شرکتکننده در نظرسنجی، برنامههایی برای گسترش استفاده از هوش مصنوعی راهاندازی کردهاند، تنها ۱۲ درصد میزان اثربخشی استفاده کارکنان یا تیمهای مختلف از این فناوری را ارزیابی میکنند و از نتایج بهدستآمده برای بهبود آموزش و تصمیمگیریهای فناورانه بهره میبرند.
این موضوع نشان میدهد بسیاری از شرکتها کارکنان خود را به استفاده از هوش مصنوعی تشویق میکنند، اما بهطور منظم بررسی نمیکنند که آیا این فناوری واقعاً برای آنها سودمند بوده است یا خیر.
این گزارش همچنین به نقش روبهرشد عاملهای هوش مصنوعی میپردازد؛ سامانههایی که میتوانند برخی وظایف را بهصورت مستقل یا در کنار نیروی انسانی انجام دهند.
اگرچه سازمانها در حال بررسی تأثیر احتمالی این سامانهها بر مسئولیتهای کارکنان هستند، تعداد کمتری از آنها الگوهای کاری رسمی و مشخصی تدوین کردهاند که وظایف و مسئولیتهای انسان و عاملهای هوش مصنوعی را بهروشنی از یکدیگر تفکیک کند.
لنوو توصیه میکند شرکتها وظایف روزمره و تکراری قابلواگذاری به عاملهای هوش مصنوعی را شناسایی کنند و در عین حال، مسئولیت حوزههایی را که به قضاوت، خلاقیت، پاسخگویی و نظارت نیاز دارند، در اختیار کارکنان انسانی نگه دارند.
این پژوهش همچنین بر اهمیت پشتیبانی فناوری اطلاعات، امنیت و حاکمیت فناوری تأکید میکند. شرکتها باید مشخص کنند پردازشهای مربوط به هوش مصنوعی در کجا انجام میشوند، چگونه میتوان از بروز مشکلات فنی جلوگیری کرد و سامانههای هوش مصنوعی چه تعاملی با دادههای سازمان دارند.
از دیدگاه لنوو، این مؤلفهها باید بخشهای بههمپیوسته یک تحول جامع در محیط کار در نظر گرفته شوند، نه پروژههای فناورانهای که هرکدام بهصورت جداگانه اجرا میشوند.
شرکتها باید فراتر از ابزارهای هوش مصنوعی را ببینند
پیام اصلی گزارش این است که استفاده از نرمافزارهای هوش مصنوعی بهتنهایی احتمالاً به بهبودهایی که شرکتها انتظار دارند منجر نخواهد شد.
در عوض، سازمانها باید زیرساخت فعلی محیط کار، توانمندیهای کارکنان، فرایندهای عملیاتی و سیاستهای حاکمیتی خود را ارزیابی کنند تا موانعی را که ممکن است مانع دستیابی به نتایج قابلاندازهگیری از هوش مصنوعی شوند، شناسایی کنند.
لنوو پیشنهاد میکند شرکتها بهجای پیروی از یک الگوی ثابت برای پیادهسازی هوش مصنوعی، هر پنج حوزه شاخص آمادگی محیط کار را ارزیابی کنند. چنین رویکردی به سازمانها امکان میدهد تغییراتی را در اولویت قرار دهند که بیشترین ارتباط را با اهداف فعلی آنها در زمینه هوش مصنوعی دارند.
گورا در پایان گفت: «هوش مصنوعی نمیتواند تمام ظرفیت خود را در محیط کاری که برای دوران پیش از هوش مصنوعی طراحی شده است، محقق کند. فرصت اصلی در بازطراحی شیوه همکاری انسان و هوش مصنوعی نهفته است؛ بهگونهای که فناوری، پشتیبانی و سازوکارهای حاکمیتی پیرامون آن نیز با تحولات دنیای کار هماهنگ شوند.»
این نظرسنجی مدیران فناوری اطلاعات در کشورهای آمریکا، کانادا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، هند، ژاپن، سنگاپور، برزیل، مکزیک، استرالیا و نیوزیلند را دربر گرفته است. در این گزارش، یافته اختصاصی درباره امارات متحده عربی یا منطقه گستردهتر خاورمیانه ارائه نشده است.
متن کامل یافتههای این پژوهش در ششمین گزارش مجموعه تحقیقاتی Work Reborn لنوو با عنوان «محیط کار آماده برای هوش مصنوعی» منتشر شده است.
