هوش مصنوعی در حال تغییر مهندسی نرمافزار است؛ اما برخی برنامهنویسان دلتنگ سختیهای گذشتهاند

وقتی جما راجرز در سال ۲۰۰۲ تحصیل در رشته علوم کامپیوتر را آغاز کرد، مهندسی نرمافزار شغلی پردرآمد و آیندهدار به شمار میرفت؛ حرفهای که برای علاقهمندان به کاوش در جزئیات کدنویسی، پیدا کردن خطاها و ساخت برنامه از ابتدا جذابیت زیادی داشت.
راجرز، توسعهدهنده نرمافزار در بریتانیا، در گفتوگو با شبکه سیانبیسی میگوید صنعت نرمافزار همواره با سرعت زیادی تغییر کرده است، اما ظهور هوش مصنوعی این روند را شتاب بخشیده و اکنون ابزارهای هوش مصنوعی به بخشی از فعالیت روزمره تمام مهندسان نرمافزاری تبدیل شدهاند که او میشناسد. بر اساس نظرسنجی سال ۲۰۲۶ استک اورفلو، ۸۳ درصد از توسعهدهندگان نرمافزار شرکتکننده در این نظرسنجی اعلام کردهاند که دستکم از یک ابزار هوش مصنوعی استفاده میکنند.
ابزارهای کدنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی به مهندسان کمک میکنند کد بنویسند، خطاها را برطرف کنند و نرمافزارها را سریعتر از گذشته آزمایش کنند. با این حال، برخی از آنها دلتنگ شیوه کاری گذشته خود شدهاند. راجرز همیشه از احساس رضایتی که هنگام کنار هم قرار دادن بخشهای مختلف کد و پیدا کردن راهحل به دست میآورد، لذت میبرده است؛ بهویژه زمانی که برای برطرف کردن یک خطای سرسخت، روزها یا حتی هفتهها وقت صرف میکرده است.
«آن حس شادی و لذتی که قبلاً تجربه میکردم، تا حدی از بین رفته است... حالا فقط ذرهای از آن شادی باقی مانده، نه یک وعده کامل.»
جما راجرز
توسعهدهنده نرمافزار
او میگوید: «آن حس شادی و لذتی که از روبهرو شدن با یک چالش و تلاش برای حل آن به دست میآوردم، تا حدی از بین رفته است. حالا گاهی میتوان همان کار را با چند دستور متنی انجام داد و این عالی است؛ اما دیگر فقط ذرهای از آن شادی را تجربه میکنید، نه یک وعده کامل.»
راجرز تنها کسی نیست که با حسرت به روزهای نهچندان دور نگاه میکند. مهندسان نرمافزار در شبکههای اجتماعی از دلتنگی خود برای شیوه قدیمی کار کردن گفتهاند؛ زمانی که میتوانستند ساعتها غرق در کدنویسی شوند و به تمرکز و جریان کاری پیوستهای برسند.
با این حال، ابزارهای هوش مصنوعی کاربردهای مفیدی دارند و ورود به این حرفه را بهمراتب آسانتر کردهاند. راجرز میگوید: «این صنعت به حوزهای تبدیل شده است که افراد زیادی در آن توانستهاند پیشرفت کنند؛ افرادی که شاید ۱۰ سال پیش، پنج سال پیش یا حتی سه سال پیش امکان موفقیت در آن را نداشتند.»
او همچنین تأکید میکند که نباید اجازه داد مهارتهای پایهای که مهندسان بهطور سنتی در محیط کار یاد میگرفتند، از بین بروند. ابزارهای هوش مصنوعی و سرویسهای اینترنتی ممکن است بهطور غیرمنتظره از دسترس خارج شوند و مهندسان همچنان باید توانایی بررسی مشکلات و پیدا کردن راهحل را بهصورت مستقل داشته باشند.
راجرز اضافه میکند: «به نظر میرسد مهارتهایی که سالها پیش به ما آموزش داده میشد، در حال فراموش شدن هستند؛ چون مهندسان ناچارند صرفاً به تولید مداوم خروجی مشغول باشند.»
ارزیابی کیفیت کدهای هوش مصنوعی
خود این حرفه نیز در حال تغییر است. جیمز برودهِد، مدیر ارشد فناوری شرکت تاکتایل که در زمینه تصمیمگیری مبتنی بر هوش مصنوعی فعالیت میکند، به سیانبیسی گفت مهندسانی که پیشتر ممکن بود سه هفته برای ساخت یک نمونه اولیه وقت بگذارند، اکنون میتوانند در یک بعدازظهر ۱۰ نمونه تولید کنند. به گفته او، دشوارترین بخش کار این است که «بتوان تشخیص داد کدامیک از این نمونهها واقعاً خوب هستند».
برودهِد میگوید: «عاملهای هوش مصنوعی آنقدر کد تولید میکنند که مهندسان دیگر فرصت نمیکنند تمام آن را بخوانند. قبلاً بهمرور شناخت و درک خوبی از ساختار کلی کدهای یک پروژه پیدا میکردید و به آن مسلط میشدید، اما حالا همهچیز دائماً در حال تغییر است.»
شکاف در مهارتهای هوش مصنوعی
جاشوا ووله، مدیرعامل شرکت آموزش هوش مصنوعی ماینداستون در لندن، به سیانبیسی گفت که شاهد افزایش فاصله میان کارکنانی است که میدانند چگونه بهطور مؤثر از هوش مصنوعی استفاده کنند و کسانی که چنین مهارتی ندارند.
او میگوید در گذشته در صنعت نرمافزار از اصطلاح «مهندسان ۱۰ برابری» برای توصیف افرادی استفاده میشد که بهرهوریشان بهمراتب بیشتر از همکارانشان بود. اکنون هوش مصنوعی این فاصله را بیش از پیش افزایش داده و به ظهور چیزی تبدیل شده است که میتوان آن را «مهندسان ۱۰۰ برابری» نامید.«این همان حس فقدانی است که کاملاً واقعی است... کاری که دوست دارید انجام دهید، دیگر لزوماً همان کاری نیست که شرکت باید بابت آن به شما دستمزد بدهد.»
جاشوا ووله
ماینداستون
ووله معتقد است شرکتها بهتدریج ناچار خواهند شد تصمیم بگیرند که آیا به کارکنان خود برای همگام شدن با هوش مصنوعی کمک کنند یا افرادی را در اولویت قرار دهند که بیشترین بهره را از این فناوری میبرند. با این حال، او درک میکند که چرا سازگار شدن با این شرایط برای برخی مهندسان دشوار است.
به گفته او، کسانی که در گذشته در این حرفه عملکرد برجستهای داشتند، اغلب افرادی بودند که از نوشتن کد و کلنجار رفتن با مسائل برنامهنویسی لذت میبردند؛ اما این ویژگیها لزوماً به معنای عملکرد برتر در شرایط کنونی نیستند.
ووله میگوید: «این همان حس فقدانی است که کاملاً واقعی است. تا حدی، کاری که عاشق انجام دادنش هستید، دیگر همان کاری نیست که شرکت باید بابت آن به شما دستمزد بدهد؛ چون دیگر ارزشی را که در گذشته برای شرکت ایجاد میکرد، به همراه ندارد.»
نظارت بر ماشین
البته همه مهندسان کنار رفتن از کدنویسی مستقیم را اتفاقی منفی نمیدانند. کریس سیز، مهندس نرمافزار با بیش از ۲۰ سال سابقه و مدیرعامل شرکت دفتر مجازی هاکستون میکس در لندن، به سیانبیسی گفت هوش مصنوعی به توسعهدهندگان فرصت بیشتری میدهد تا به مسائل جالبتر و پیچیدهتر بپردازند. او هوش مصنوعی را مهندس تازهکاری توانمند میداند که همچنان به نظارت نیاز دارد.
سیز میگوید: «نکته مهم این است که بدانیم چه کاری را به هوش مصنوعی واگذار کنیم و در چه مواقعی به قضاوت انسانی نیاز داریم. سادهلوحانه است اگر تصور کنیم هوش مصنوعی همیشه همهچیز را درست انجام میدهد. من شخصاً از اینکه اشتباهات آن را کشف کنم و نشان دهم کجا دچار خطا شده است، رضایت زیادی به دست میآورم.»
با این حال، سیز نگران آینده نسل بعدی مهندسان است؛ بهویژه اگر هوش مصنوعی وظایف معمول کدنویسی و رفع اشکال را که مهندسان بهطور سنتی از طریق آنها تجربه کسب میکردند، بر عهده بگیرد. او میگوید این وظایف «همان جاهایی هستند که از آنها درس میگیرید و تجربه عملی به دست میآورید». به اعتقاد او، شرکتها باید اطمینان حاصل کنند که هوش مصنوعی به بخشی از فرایند یادگیری تبدیل میشود، نه راهی برای دور زدن آن.
برای راجرز، مسئله مهم این است که بتواند خودش درباره نحوه استفاده از این فناوری تصمیم بگیرد. او که بهصورت مستقل کار میکند، میتواند بخشهای خستهکننده یک پروژه را با کمک هوش مصنوعی خودکار کند و در عوض، حل مسائل جذابتر را شخصاً بر عهده بگیرد.
او معتقد است تلاش برای حل یک مسئله دشوار، بهجای واگذار کردن فوری آن به فناوری، اهمیت ویژهای دارد. به گفته او، دشواریها و ناراحتیهای ناشی از مواجهه با چالش، بخشهای جداییناپذیر تجربه انسانی هستند.
راجرز میگوید: «ما انسانها نیاز داریم در کاری احساس موفقیت و رضایت کنیم و رسیدن به این احساس مستلزم روبهرو شدن با چالش است. اگر نتوانیم در جنبههای مختلف زندگی با مشکلات دستوپنجه نرم کنیم و از آنها عبور کنیم، هرگز لذت کامل و عمیقی را که پس از موفقیت به دست میآید، تجربه نخواهیم کرد.»
