«حاضرید برای من کار کنید؟»؛ آغاز عصر دستیارهای هوش مصنوعی که رزرو و پرداخت را بی‌دردسر انجام می‌دهند
عصر دستیارهای هوش مصنوعی که می‌توانند به‌طور مستقل وظایف مختلف را انجام دهند، رسماً در بازار هوش مصنوعی آغاز شده است. شرکت‌های بزرگ فناوری، از جمله متا، OpenAI و گوگل، یکی پس از دیگری خدمات مبتنی بر این دستیارها را عرضه می‌کنند. در همین حال، انتظار می‌رود مسائل امنیت سایبری مرتبط با این فناوری نیز به یکی از موضوعات مهم این حوزه تبدیل شود.
خدمتی که موج تازه بازار دستیارهای هوش مصنوعی را به راه انداخت، Muse متعلق به شرکت متا بود که در ابتدای ماه گذشته میلادی معرفی شد. این دستیار علاوه بر مدیریت ایمیل‌ها، پیام‌ها و تقویم، می‌تواند سفر و میز رستوران رزرو کند، کالا بخرد و هزینه آن را بپردازد و فرم‌های آنلاین را تکمیل کند. بیشتر قابلیت‌های این سرویس رایگان است و مدل درآمدی شرکت بر دریافت کارمزد از تراکنش‌ها استوار است. امکان استفاده رایگان از یک دستیار هوش مصنوعی پیشرفته، یکی از عواملی بود که به محبوبیت چشمگیر Muse کمک کرد؛ این برنامه حتی به رتبه نخست فروشگاه اپلیکیشن اپل رسید.
نقطه تمایز دستیار هوش مصنوعی متا، تمرکز ویژه آن بر شخصی‌سازی است؛ ویژگی‌ای که در مقایسه با دیگر سرویس‌های مشابه برجسته به نظر می‌رسد. این شرکت مالک شبکه‌های اجتماعی پرکاربردی مانند فیس‌بوک، اینستاگرام، واتس‌اپ و تردز است که میلیاردها نفر از آن‌ها استفاده می‌کنند. در نتیجه، حجم عظیمی از اطلاعات در اختیار متا قرار دارد که دستیار هوش مصنوعی آن می‌تواند از آن‌ها برای شناخت ترجیحات کاربران بهره بگیرد. این رویکرد با راهبرد «ابرهوش شخصی» نیز هم‌راستاست؛ راهبردی که مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، مدت‌ها بر آن تأکید کرده است. کاربران شبکه‌های اجتماعی همچنان تجربه‌های مثبتی از Muse به اشتراک می‌گذارند و می‌گویند با کمک آن توانسته‌اند «سفری با کمترین هزینه برنامه‌ریزی کنند» یا «خریدهای خود را با پایین‌ترین قیمت انجام دهند». همچنین گزارش شده است که متا در حال بررسی افزودن قابلیت‌های Muse به عینک‌های هوش مصنوعی جدید خود است.
با افزایش محبوبیت Muse، شرکت OpenAI نیز با دستیار هوش مصنوعی خود، Dots، وارد میدان شد. این شرکت در کنفرانس سالانه توسعه‌دهندگان خود با نام DevDay 2026 که روز ۲۹ ماه گذشته میلادی به وقت محلی در مرکز فورت میسن در سان‌فرانسیسکو آمریکا برگزار شد، از Dots رونمایی کرد. این دستیار می‌تواند پروژه‌هایی مانند پژوهش، تحلیل داده، نگارش اسناد و توسعه نرم‌افزار را در یک رایانه مجازی مبتنی بر فضای ابری به‌صورت فعال پیش ببرد و تکمیل کند. در حالی که Muse بیشتر بر خرید و کارهای مشابه تمرکز دارد، Dots برای انجام امور کاری طراحی شده است. این سرویس با مدل پیشرفته GPT-6 Astra متعلق به OpenAI کار می‌کند و پس از آنکه کاربر هدف خود را مشخص کند، با درک زمینه مرتبط، وظایف را انجام می‌دهد. کاربران می‌توانند از طریق وب‌سایت یا اپلیکیشن ChatGPT به Dots دستور بدهند و همچنین از کانال‌های بیرونی، از جمله پیامک و ابزارهای پیام‌رسان سازمانی مانند اسلک و مایکروسافت تیمز، با آن ارتباط برقرار کنند.
OpenAI اعلام کرد: «از امروز می‌توانید نخستین Dot خود را بسازید، برای آن نام انتخاب کنید و آن را مطابق سلیقه خود تنظیم کنید.» این شرکت افزود: «در آینده، چندین Dot به‌صورت یک تیم برای شما کار خواهند کرد.» برای انجام کارهای حساسی مانند تغییر گذرواژه، حذف دائمی داده‌ها و نصب نرم‌افزار، تأیید صریح کاربر الزامی در نظر گرفته شده است. انتظار می‌رود این سرویس بدون هزینه اضافی در اختیار مشترکان طرح Pro شرکت OpenAI، با قیمت‌های آغازشونده از ۱۰۰ دلار در ماه، و مشترکان طرح Business Premium قرار گیرد. با پیش‌بینی رشد استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی در شرکت‌ها، متا نیز برای گسترش بازار فعالیت می‌کند و از جمله در حال معرفی نسخه سازمانی Muse است.
گوگل نیز با توسعه سرویس هوش مصنوعی Gemini Spark در حال گسترش خدمات مبتنی بر دستیارهای هوشمند است. تمرکز این سرویس بر پیوند دادن ابزارهای آشنای گوگل، از جمله جیمیل، گوگل داکس و گوگل شیتس، به یکدیگر است. برای مثال، وقتی ایمیل تأیید رزرو پرواز یا هتل دریافت می‌شود، Spark اطلاعات آن را به‌طور خودکار به برنامه سفر اضافه می‌کند. این سرویس همچنین می‌تواند مکان‌های دیدنی و فعالیت‌های قابل انجام در نزدیکی مقصد را پیدا کند و در صورت وجود زمان خالی در برنامه، آن‌ها را از پیش در تقویم بگنجاند. افزون بر این، Spark به سامان‌دهی اطلاعیه‌های مدرسه که از طریق ایمیل دریافت می‌شوند و پیگیری مهلت ارسال فرم‌های رضایت‌نامه برای اردوهای دانش‌آموزی کمک می‌کند. این دستیار با تحلیل ایمیل‌هایی که کاربر در طول زمان نوشته است، لحن و سبک نگارش او را می‌آموزد و در پیش‌نویس ایمیل‌های جدید به کار می‌گیرد.
شرکت‌های بزرگ فناوری برای عرضه دستیارهای هوش مصنوعی با یکدیگر رقابت می‌کنند، زیرا انتظار می‌رود این فناوری تحولی اساسی در بازار ایجاد کند. بر اساس گزارش شرکت بین‌المللی تحقیقات بازار MarketsandMarkets، ارزش بازار جهانی دستیارهای هوش مصنوعی از ۷٫۸۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵، معادل حدود ۱۰٫۵۰۴ تریلیون وون کره جنوبی، به ۱۱٫۴۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶، معادل حدود ۱۵٫۳۶۴ تریلیون وون، افزایش یافته است. پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۵۲٫۶۲ میلیارد دلار، معادل حدود ۷۰٫۴۸۴ تریلیون وون، برسد. برآوردها نشان می‌دهد نرخ رشد مرکب سالانه این بازار در این دوره به ۴۶٫۳ درصد خواهد رسید.
در پی رقابت فزاینده غول‌های فناوری جهان، دو شرکت بزرگ فناوری اطلاعات کره جنوبی، ناور (NAVER) و کاکائو (Kakao)، نیز توسعه کسب‌وکارهای خود در حوزه هوش مصنوعی عامل‌محور را سرعت بخشیده‌اند. راهبرد آن‌ها بر ارائه خدمات متناسب با بازار کره متمرکز است؛ بازاری که ممکن است در خدمات جهانی هوش مصنوعی به‌خوبی مورد توجه قرار نگیرد. ناور از Agent N رونمایی کرده است؛ سرویسی که صرفاً از طریق گفت‌وگو، منظور کاربر را درک می‌کند و بدون آنکه لازم باشد کاربر وقت زیادی صرف انتخاب عبارت‌های جست‌وجو کند، اقداماتی واقعی مانند پرداخت و رزرو را انجام می‌دهد. این شرکت پس از معرفی «دستیار خرید» خود، که موجودی کالاها را بررسی می‌کند و پیشنهادهای مناسب را به نمایندگی از کاربران می‌یابد، قصد دارد پیش از پایان سال جاری میلادی امکان پرداخت درون‌دستیار را برای برخی گروه‌های کالایی به‌صورت آزمایشی راه‌اندازی کند. هدف از این اقدام، آسان‌تر کردن فرایند خرید برای استفاده‌کنندگان از دستیار خرید هوش مصنوعی است. این دستیار همچنین قابلیتی ویژه تحویل کالا دارد که بر اساس نشانی کاربر، محصولاتی را پیشنهاد می‌کند که بتوانند در تاریخ موردنظر او سریع‌تر به دستش برسند. در گروه‌های کالایی‌ای که سرعت تحویل اهمیت زیادی دارد، این سرویس با توجه به زمینه گفت‌وگو، گزینه‌های دارای تحویل سریع را حتی در صورتی که کاربر مشخصاً چنین درخواستی نکرده باشد، در میان پیشنهادهای خود قرار می‌دهد.
شرکت کاکائو نیز از طریق ChatGPT for Kakao که در پیام‌رسان کاکائوتاک ادغام شده است، در حال توسعه سرویس دستیار هوش مصنوعی خود با نام Kakao Tools است. یکی از قابلیت‌های اصلی این سرویس آن است که کاربران می‌توانند با استفاده از فناوری هوش مصنوعی کاکائو به خدمات شرکای بیرونی، از جمله HanaTour، Daiso Mall، Shinsegae Duty Free و LF Mall، دسترسی پیدا کنند. کاربران از طریق گفت‌وگو در پنجره چت ChatGPT for Kakao می‌توانند از خدمات این شرکا استفاده کنند. در حال حاضر، Kakao Tools در مجموع ۲۸ سرویس را به هم متصل می‌کند که خدمات خود کاکائو، شرکت‌های وابسته به آن و شرکت‌های همکار را در بر می‌گیرد. دامنه این خدمات نیز در حال گسترش است و حوزه‌هایی مانند بازی، فضاها و مکان‌ها، سبک زندگی، امور مالی، سفر و خرید را شامل می‌شود.
با فراگیرتر شدن دستیارهای هوش مصنوعی، نگرانی‌ها درباره خطرات امنیتی مرتبط با آن‌ها نیز افزایش یافته است. موضوع مهم دیگر، چگونگی جبران خسارت‌هایی است که ممکن است در نتیجه اقدامات خودکار این دستیارها به وجود آید. یکی از فعالان صنعت در این‌باره گفت: «مهم‌تر از عرضه خدمات دستیار هوش مصنوعی، طراحی سامانه‌هایی است که از بروز خسارت در آینده جلوگیری کنند و امکان جبران آن را فراهم آورند.» او افزود: «اگر نتوان از وارد آمدن خسارت به مشتریان جلوگیری کرد، رشد بازار دستیارهای هوش مصنوعی ممکن است به‌شدت کند شود.»