بازنگری کم‌سابقه ایلان ماسک در دوران حضورش در کاخ سفید: تنها هوش مصنوعی و ربات‌ها می‌توانند بحران بدهی آمریکا را حل کنند
ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا و اسپیس‌ایکس، در پادکستی که به‌زودی منتشر می‌شود، ارزیابی کم‌سابقه و نسبتاً جامعی از تجربه حضور در دولت دونالد ترامپ و ریاست اداره بهره‌وری دولت آمریکا (DOGE) ارائه کرده است. او صریحاً گفت تلاش برای حل بحران بدهی آمریکا از طریق کاهش هزینه‌ها در داخل ساختار دولت شکست خورده و مدعی شد که تنها راه برون‌رفت از این بحران، استفاده از هوش مصنوعی و رباتیک است.
ماسک این اظهارات را در گفت‌وگو با والتر آیزاکسون، زندگی‌نامه‌نویس، مطرح کرد. قرار است پادکست جدیدی با عنوان The Builders هفته آینده منتشر شود. به گزارش آکسیوس، ماسک در این مصاحبه به آیزاکسون گفت تجربه اداره بهره‌وری دولت شکست خورده است. او اظهار داشت: «معلوم شد که تلاش برای حل کسری بودجه از داخل نظام دولتی، اساساً جواب نمی‌دهد.»
ماسک گفت: «تنها راه حل مشکل بدهی آمریکا، هوش مصنوعی و ربات‌ها هستند. روش‌های قدیمی نمی‌توانند این مشکل را حل کنند.» او افزود: «نمی‌توانیم صرفاً با کاهش هزینه‌ها این مسئله را حل کنیم.»
بدهی ملی آمریکا اکنون به حدود ۴۱ تریلیون دلار رسیده است. اظهارات ماسک عملاً به این معناست که تلاش‌های اداره بهره‌وری دولت برای کاهش مخارج و مهار هزینه‌های غیرضروری در دولت فدرال، به نتایجی که انتظار می‌رفت نرسیده است.
انتقاد تند از ساختار سیاسی واشنگتن
ماسک در این مصاحبه از نبود اراده جدی برای کاهش هزینه‌های دولت در نظام سیاسی آمریکا ابراز ناامیدی عمیق کرد. به گفته او، از رئیس‌جمهور و هر دو مجلس کنگره گرفته تا دستگاه قضایی، هیچ‌یک تمایل واقعی برای کاهش مخارج دولت ندارند.
او صریحاً گفت: «رئیس‌جمهور، مجلس نمایندگان، سنا و دادگاه‌ها؛ هیچ‌کدام چنین قصدی ندارند.» ماسک افزود: «اگر بخواهیم صریح بگوییم، تقریباً هیچ‌کس در دولت واقعاً نمی‌خواهد هزینه‌ها را کاهش دهد. در سراسر این مجموعه فقط استثناهای معدودی وجود دارند؛ مانند رند پال، سناتور جمهوری‌خواه ایالت کنتاکی.»
ماسک در ارزیابی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، موضعی ظریف‌تر داشت. او گفت: «شاید اگر رئیس‌جمهور این مسئله را اولویت اصلی خود قرار می‌داد، می‌توانستیم آن را حل کنیم.» وی ادامه داد: «اگر بخواهید کسری بودجه را حل کنید و هزینه‌های بیهوده را کنار بگذارید، دشمنان بی‌شماری برای خود می‌تراشید. رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد محبوب باشد. او دوست ندارد دیگران از او انتقاد کنند یا به‌خاطر قطع شدن بودجه‌ای از او ناراحت شوند.»
این ارزیابی نشان می‌دهد که ماسک تا چه اندازه با منطق تصمیم‌گیری در کاخ سفید آشنا شده است: کاهش هزینه‌های دولت از نظر سیاسی به معنای ایجاد مخالفان است و این مسئله با تمایل ترامپ به جلب محبوبیت سیاسی در تضاد ساختاری قرار دارد.
«بیش از حد در کاخ سفید ماندم»
ماسک علاوه بر انتقاد از سیاست‌های مالی دولت، درباره تجربه سیاسی خود در یک سال گذشته نیز اظهارات قابل‌توجهی مطرح کرد. او پذیرفت که تا حدی درگیر فعالیت‌های دولتی شده و بیش از اندازه از شرکت‌هایش دور مانده است.
ماسک گفت: «باید زودتر برمی‌گشتم و روی هوش مصنوعی تمرکز می‌کردم.» او توضیح داد که اگر فرصت داشت دوباره این مسیر را طی کند، ترجیح می‌داد بیشتر در حاشیه بماند و نقش رسمی خود در دولت را به یک یا دو ماه محدود کند؛ نه اینکه چهار ماه در این سمت فعالیت کند.
وقتی آیزاکسون از او پرسید آیا کار کردن در بال غربی کاخ سفید تا حدی وسوسه‌انگیز و هیجان‌آور بوده است، ماسک این احساس را انکار نکرد. او پاسخ داد: «تا حدی، بله. چون حضور در دفتر بیضی‌شکل و دیدن تصمیم‌گیری درباره مسائل بزرگ از نزدیک، واقعاً تجربه جالبی است.»
بااین‌حال، بازنگری ماسک در دوران حضورش در واشنگتن به معنای کناره‌گیری او از سیاست آمریکا نیست. بر اساس اسناد مالی کارزارهای انتخاباتی و اظهارات سخنگوی کمیته اقدام سیاسی ماسک، مجموع هزینه‌های سیاسی او در چرخه انتخاباتی جاری آمریکا به حدود ۳۶۶ میلیون دلار می‌رسد. از ماه ژوئیه سال جاری تاکنون، دست‌کم ۲۷۶ میلیون دلار از این مبلغ به سازمان‌های همسو با جمهوری‌خواهان و ابرکمیته اقدام سیاسی متعلق به خود او اختصاص یافته است.
منطق و چالش‌های حل بحران بدهی با هوش مصنوعی
تأکید ماسک بر هوش مصنوعی و رباتیک به‌عنوان تنها راه حل مشکل بدهی آمریکا، با دیدگاه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، هم‌خوانی دارد. بسنت پیش‌تر گفته بود اگر اقتصاد آمریکا با نرخ ۳ درصد رشد کند، این کشور می‌تواند از طریق رشد اقتصادی از زیر بار بدهی‌های خود خارج شود. منطق این دیدگاه آن است که افزایش بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی می‌تواند اندازه اقتصاد را گسترش دهد، سود شرکت‌ها و درآمدهای مالیاتی دولت را افزایش دهد و در نتیجه فشار ناشی از بدهی را کاهش دهد.
ماسک سازوکار این فرایند را با جزئیات بیشتری توضیح داده است. به اعتقاد او، خودکارسازی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند تولید را به‌شدت افزایش دهد و باعث شود عرضه کالاها سریع‌تر از حجم پول رشد کند؛ وضعیتی که ممکن است به کاهش سطح عمومی قیمت‌ها یا تورم منفی بینجامد. هم‌زمان، افزایش بهره‌وری می‌تواند رشد اقتصادی را تقویت و درآمدهای مالیاتی را بیشتر کند و به این ترتیب، از گسترش کسری بودجه و بار بدهی دولت بکاهد.
جک کلارک، یکی از بنیان‌گذاران شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک، نیز روز شنبه در نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی تصویری خوش‌بینانه از رشد اقتصادی مبتنی بر هوش مصنوعی ترسیم کرد. بر اساس مدل‌های سناریومحور اقتصادی آنتروپیک، در یک سناریوی افراطی که در آن قابلیت‌های هوش مصنوعی به‌سرعت پیشرفت کنند و به‌طور گسترده به کار گرفته شوند، تولید ناخالص داخلی آمریکا ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به ۴۴٫۴ تریلیون دلار برسد.
بااین‌حال، این رقم پیش‌بینی پایه آنتروپیک نیست. تحقق چنین سناریویی مستلزم آن است که هوش مصنوعی بتواند بخش عمده کارهای دانشی را به‌طور مستقل انجام دهد و به‌سرعت در فعالیت‌های اقتصادی ادغام شود. کلارک همچنین اذعان کرد که دستیابی به چنین رشد اقتصادی چشمگیری به شکل‌گیری پیوسته صنایع جدید و اختراعات تازه نیاز دارد.
مهم‌تر از همه، بزرگ‌تر شدن اقتصاد لزوماً به معنای از بین رفتن کسری بودجه نیست. دفتر بودجه کنگره آمریکا پیش‌بینی می‌کند کسری بودجه فدرال در سال مالی ۲۰۲۶ به ۱٫۹ تریلیون دلار برسد و تا سال ۲۰۳۶ به ۳٫۱ تریلیون دلار افزایش یابد. حتی اگر هوش مصنوعی بهره‌وری را تقویت کند، همچنان مشخص نیست دولت تا چه اندازه بتواند فعالیت اقتصادی جدید را به درآمد مالیاتی تبدیل کند.
مدل‌های آنتروپیک از یک تغییر ساختاری مهم نیز حکایت دارند. در سناریوی رشد افراطی، سهم سرمایه از درآمد تولید ناخالص داخلی ممکن است از حدود ۴۰ درصد در حال حاضر به ۵۴٫۸ درصد افزایش یابد، درحالی‌که سهم نیروی کار به ۴۵٫۲ درصد کاهش پیدا کند. اگر هوش مصنوعی عمدتاً از طریق جایگزینی نیروی انسانی، سود شرکت‌ها را افزایش دهد، بی‌آنکه مشاغل جدید و درآمد نیروی کار به‌اندازه کافی ایجاد کند، ممکن است ثروت تازه تولیدشده به همان نسبت به درآمد مالیاتی تبدیل نشود. در همین حال، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در مراکز داده، تراشه‌ها و زیرساخت‌های برق، همراه با افزایش پرداخت بهره بدهی دولت، می‌تواند بخشی از منافع اقتصادی حاصل از رشد را خنثی کند.
بسنت روز نهم همین ماه در یک نشست سیاست‌گذاری در واشنگتن اعلام کرد دولت آمریکا در حال تدوین برنامه‌ای برای سامان‌دهی مالیه عمومی است تا کسری بودجه رو به افزایش را کاهش دهد و فشار ناشی از انتشار اوراق خزانه‌داری را کم کند. انتظار می‌رود این برنامه پس از انتخابات میان‌دوره‌ای اعلام شود. این زمان‌بندی به آن معناست که تا زمان انتشار رسمی بسته اصلاحات مالی، بحث درباره اینکه آیا هوش مصنوعی می‌تواند راه‌حل بحران بدهی آمریکا باشد، همچنان ادامه خواهد داشت.