سهام سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی هاینیکس روز دوشنبه چه مسیری در پیش خواهند گرفت؟ زمزمه‌های شوک تازه دیپ‌سیک از چین

شرکت چینی دیپ‌سیک، فعال در حوزه هوش مصنوعی، مدل جدیدی منتشر کرده است که در برخی ارزیابی‌های عملکردی از مدل‌های مطرح آمریکایی پیشی می‌گیرد و هزینه استفاده از آن به حدود یک‌چهلم هزینه برخی رقبا می‌رسد. تحلیلگران معتقدند این اتفاق می‌تواند بحث درباره سودآوری سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی را بار دیگر، مشابه شوک ناشی از مدل R1 در ژانویه سال گذشته، داغ کند. در این میان، تأثیر احتمالی این تحول بر قیمت سهام سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی هاینیکس، دو تأمین‌کننده حافظه‌های پهنای‌باند بالا (HBM)، نیز زیر ذره‌بین قرار گرفته است.

دیپ‌سیک در ۱۷ اکتبر، از طریق حساب رسمی خود در شبکه اجتماعی ایکس و همچنین وب‌سایتش، از انتشار مدل «V4.1-Flash-1017» خبر داد. این مدل نسخه ارتقایافته V4.1-Flash است که در ۱۰ سپتامبر عرضه شده بود و قابلیت‌های آن در زمینه برنامه‌نویسی و عامل‌های هوش مصنوعی بهبود یافته است. به گفته دیپ‌سیک، مدل جدید در آزمون‌های سنجش عملکرد نتایج بهتری نسبت به نسخه قبلی به دست می‌آورد، سریع‌تر عمل می‌کند و پاسخ‌های کوتاه‌تری ارائه می‌دهد.

بر اساس ارزیابی‌های منتشرشده از سوی خود دیپ‌سیک، مدل جدید در آزمون DeepSWE v1.1 که برای سنجش توانایی توسعه نرم‌افزار طراحی شده است، امتیاز ۷۷ کسب کرد. این رقم از امتیاز کلود اپوس ۵ محصول آنتروپیک، با ۷۴، و GPT-5.6 Sol شرکت اوپن‌ای‌آی، با ۷۳، بیشتر است. این مدل همچنین در آزمون AutomationBench برای ارزیابی خودکارسازی کارها امتیاز ۶۰٫۵ گرفت و با فاصله از اپوس ۵ با امتیاز ۵۰٫۳ پیش افتاد. امتیاز آن در آزمون TerminalBench 4.0، که عملکرد عامل‌های هوش مصنوعی در برنامه‌نویسی را می‌سنجد، نیز از ۳۱٫۲ در نسخه قبلی به ۴۲٫۳ رسید. با این حال، دیپ‌سیک در تنها چهار مورد از ۱۱ شاخص مقایسه‌شده توانست عملکردی بهتر از اپوس ۵ داشته باشد. تمام این ارقام را خود دیپ‌سیک منتشر کرده و هنوز به‌طور مستقل راستی‌آزمایی نشده‌اند.

مهم‌ترین مزیت این مدل، هزینه پایین آن است. در ساعات کم‌ترافیک، هزینه استفاده از رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) دیپ‌سیک برای هر یک میلیون توکن خروجی ۰٫۶۰ دلار است؛ رقمی که حدود یک‌سی‌وسوم هزینه ۲۰ دلاری GPT-5.6 Sol و تقریباً یک‌چهل‌ودوم هزینه ۲۵ دلاری اپوس ۵ محسوب می‌شود. نشریه آلمانی حوزه هوش مصنوعی، دیکودر (The Decoder)، با استناد به نمودار هزینه‌ای که دیپ‌سیک منتشر کرده است، گزارش داد که هزینه متوسط هر وظیفه با مدل جدید کمتر از ۰٫۲۰ دلار است؛ یعنی حداکثر نصف هزینه تقریبی ۰٫۵۰ دلاری نسخه قبلی. در مقابل، هزینه انجام هر وظیفه با مدل‌های رقیب آمریکایی از ۲ دلار تا بیش از ۱۰ دلار متغیر است.

در صنعت جهانی هوش مصنوعی، برخی بر ابعاد پیشرفت عملکردی این مدل تأکید دارند و برخی دیگر خواستار راستی‌آزمایی نتایج هستند. توماس ولف، از بنیان‌گذاران پلتفرم هاجینگ فیس، در شبکه ایکس نوشت: «جالب است که پس از افزایش امتیاز TerminalBench از ۳۱٫۲ به ۴۲٫۳، هنوز از آن به‌عنوان یک به‌روزرسانی کوچک یاد کنیم.» او افزود: «کنجکاوم بدانم آیا این امتیازها خارج از محیط ارزیابی خود شرکت هم پابرجا می‌مانند یا نه.»

توجه بازار اکنون به معاملات بورس در روز ۱۹ اکتبر معطوف شده است. مدل جدید در تعطیلات آخر هفته معرفی شد و بنابراین هنوز واکنشی از سوی بازارهای سهام به آن ثبت نشده است. هنگامی که دیپ‌سیک در ژانویه سال گذشته مدل استدلالی R1 را منتشر کرد، قیمت سهام انویدیا در یک روز حدود ۱۷ درصد سقوط کرد و نزدیک به ۵۸۹ میلیارد دلار از ارزش بازار این شرکت از بین رفت. آن افت در شرایطی رخ داد که این پرسش مطرح شده بود: اگر مدل‌های کم‌هزینه می‌توانند عملکردی هم‌سطح مدل‌های آمریکایی ارائه دهند، آیا سرمایه‌گذاری‌های عظیم در زیرساخت‌های هوش مصنوعی واقعاً ضروری هستند؟

بازارهای سهام آمریکا نیز از پیش، تحت تأثیر نگرانی‌ها درباره سودآوری سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی متلاطم شده‌اند. تردیدها درباره وضعیت مالی شرکت کورویو (CoreWeave)، فعال در حوزه زیرساخت‌های ابری ویژه هوش مصنوعی، به بخش‌های دیگر این صنعت نیز سرایت کرده است. در هفته‌ای که از ۱۲ اکتبر آغاز شد، قیمت سهام کورویو بر اساس نرخ‌های پایانی معاملات، ۲۳٫۵ درصد کاهش یافت و از ۸۰٫۲۶ دلار به ۶۱٫۳۹ دلار رسید. شرکت تایوانی TSMC نیز در ۱۵ اکتبر، با اشاره به عدم‌قطعیت‌های اقتصاد کلان، چشم‌انداز خود برای سال ۲۰۲۷ را با احتیاط ارزیابی کرد.

هم‌زمان با بالا گرفتن دوباره بحث درباره بازده سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکا، تأمین‌کنندگان حافظه‌های HBM، یعنی سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی هاینیکس، نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. در کنار نگرانی‌ها درباره بازده سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، تورم قیمت مصرف‌کننده آمریکا که بالاتر از انتظار بود و فروش گسترده سهام از سوی سرمایه‌گذاران خارجی، در ۱۵ اکتبر قیمت سهام این دو شرکت را به‌شدت پایین آورد؛ سهام سامسونگ ۹٫۴۸ درصد و سهام اس‌کی هاینیکس ۱۱٫۰۶ درصد افت کرد. هر دو سهم در ۱۶ اکتبر اندکی افزایش یافتند، اما نتوانستند زیان روز قبل را جبران کنند. نگرانی‌هایی نیز وجود دارد مبنی بر اینکه اگر مدل جدید دیپ‌سیک تردیدها درباره سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی را تشدید کند، روند نزولی سهام این دو شرکت ادامه خواهد یافت.

در مقابل، برخی به پارادوکس جِوونز اشاره می‌کنند؛ نظریه‌ای که بر اساس آن، کاهش هزینه استفاده از هوش مصنوعی به افزایش میزان استفاده از آن و در نتیجه رشد تقاضا برای توان پردازشی منجر می‌شود. خود دیپ‌سیک نیز با کمبود منابع پردازشی روبه‌رو است. روزنامه فایننشال تایمز (FT) گزارش داده است که انتظار می‌رود تقاضا برای نیمه‌رساناهای هوش مصنوعی در چین در سال جاری به‌طور قابل‌توجهی از ۵ میلیون واحد فراتر برود، در حالی که پیش‌بینی می‌شود عرضه از ۳٫۵ میلیون واحد بیشتر نشود. به همین دلیل، برخی تحلیلگران معتقدند گسترش مدل‌های کم‌هزینه لزوماً به کاهش فوری تقاضا برای نیمه‌رساناها منجر نخواهد شد.

در همین حال، قابلیت اطمینان خدمات دیپ‌سیک نیز زیر سؤال رفته است. به گزارش روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست (SCMP) هنگ‌کنگ، خدمات چت‌بات و API این شرکت در صبح ۱۵ اکتبر، یعنی دو روز پیش از انتشار مدل جدید، به مدت چهار ساعت و ۵۰ دقیقه از دسترس خارج شد. کاربران در سراسر جهان با پیام خطای «سرور موقتاً در دسترس نیست» روبه‌رو شدند. دیپ‌سیک عذرخواهی کرد و اعلام کرد تمام هزینه‌های استفاده از API را که از ۸ تا ۱۴ اکتبر دریافت کرده بود، به‌صورت اعتبار به کاربران بازمی‌گرداند، اما علت قطعی را اعلام نکرد. وب‌سایت فناوری چینی تک‌نود (TechNode) نیز شمار اختلال‌های عمده خدمات دیپ‌سیک از ابتدای سال جاری را دست‌کم ۱۸ مورد برآورد کرده است. در پایان ماه مارس، خدمات این شرکت بیش از ۱۲ ساعت از دسترس خارج شده بود.