ماکاسو نوزاوا، صداپیشه گوکو، از شبیه‌سازی صدایش با هوش مصنوعی انتقاد کرد: «نمی‌توانم آن‌ها را ببخشم؛ واقعاً عصبانی‌ام، این کار فرقی با دزدی ندارد»
اتحادیه‌ای که نمایندگی صداپیشگان بازی‌های ویدئویی و انیمه در ژاپن را بر عهده دارد، در پی اعتراض چهره‌های سرشناس این حوزه به هوش مصنوعی مولد، دستورالعمل‌هایی درباره استفاده از این فناوری منتشر کرده است.
نویسنده: آلیشیا هدیک
تاریخ انتشار: ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶
با تبدیل شدن هوش مصنوعی مولد به چالشی فزاینده برای فعالان خلاق در صنایع مختلف، صداپیشگان ژاپنی نیز راه‌هایی برای مقابله با استفاده غیرمجاز از صدای خود پیدا کرده‌اند. هفته گذشته، اتحادیه نماینده صداپیشگان ژاپن دستورالعمل‌های اختصاصی خود را درباره استفاده از هوش مصنوعی منتشر کرد. این اقدام در شرایطی صورت گرفت که شماری از صداپیشگان درباره مشکلات شخصی و حرفه‌ای ناشی از این فناوری سخن گفته‌اند.
صداپیشگان ژاپنی چندین سال است که در برابر استفاده بدون اجازه از صدای خود موضع می‌گیرند. در سال ۲۰۲۴، گروهی از صداپیشگان با هدف اعتراض به سوءاستفاده از صدای بازیگران به کمک هوش مصنوعی، سازمان مستقلی تشکیل دادند و به‌طور مشخص به نبود حمایت‌های قانونی کافی از حق مؤلف اشاره کردند. کنجیرو تسودا، صداپیشه شناخته‌شده آثاری مانند حمله به تایتان، مرد اره‌ای و یو-گی-او!، حتی به دلیل انتشار گسترده ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی که از صدای او استفاده می‌کردند، از تیک‌تاک شکایت کرد؛ با این حال، پس از حذف ویدئوها، پرونده مختومه شد. برخی صداپیشگان از ایجاد سازوکارهایی حمایت کرده‌اند که استفاده خصوصی و دارای مجوز از هوش مصنوعی برای بازتولید صدای هنرمندان را امکان‌پذیر کند، اما نگاه غالب در میان صداپیشگان ژاپنی این است که این فناوری می‌تواند به سرقت آثار آن‌ها و از بین رفتن فرصت‌های شغلی آینده‌شان منجر شود.
روز پنجشنبه، اتحادیه بازیگران ژاپن (JAU) در یک نشست خبری نخستین نسخه از دستورالعمل‌های جدید خود درباره استفاده از هوش مصنوعی مولد را ارائه کرد. این دستورالعمل‌ها هرگونه فایل صوتی تولیدشده با فناوری هوش مصنوعی را که صدای بازیگران را شبیه‌سازی می‌کند، در بر می‌گیرند؛ از جمله موارد استفاده غیرمجاز برای ترکیب و تولید مصنوعی صدا، یادگیری عمیق و یادگیری ماشین.
بر اساس گزارش وب‌سایت Automaton، این دستورالعمل‌ها مقرر می‌کنند هر فرد یا شرکتی که قصد شبیه‌سازی صدای یک بازیگر را دارد، باید در تمام مراحل فرایند رضایت او را کسب کند. اگر یک شرکت هوش مصنوعی بخواهد از صدای بازیگری برای آموزش سامانه‌های خود استفاده کند، باید از آن هنرمند اجازه بگیرد. همچنین، استفاده مجاز از صدای تولیدشده با هوش مصنوعی نوعی «اجرا» محسوب می‌شود و شرکت‌ها ملزم خواهند بود دستمزد و یا حق امتیاز به صداپیشگان پرداخت کنند.
شماری از صداپیشگان حاضر در این نشست خبری نیز با استفاده غیرمجاز از این فناوری مخالفت کردند. ماساکو نوزاوا که بیش از همه به خاطر صداپیشگی گوکو در مجموعه دراگون بال شناخته می‌شود، در گفت‌وگو با شبکه خبری ژاپنی ان‌اچ‌کی گفت: «نمی‌توانم آن‌ها را به خاطر استفاده از صدایم بدون اجازه ببخشم. این کار واقعاً عصبانی‌ام می‌کند؛ فرقی با دزدی ندارد. صدای من متعلق به خودم است و اجراهایم هم همین‌طور. اگر قرار است حتی اندکی از آن‌ها استفاده شود، باید اجازه بگیرند.» این صداپیشه همچنین گفت نسخه هوش مصنوعی صدای خودش را که شنیده بود، «فاقد احساس» به نظر می‌رسید.
این اتحادیه نمایندگی حدود ۲۶۰۰ صداپیشه و بازیگر را بر عهده دارد و دستورالعمل‌های آن از نخستین اقدامات در ژاپن برای تعیین ضوابط استفاده از هوش مصنوعی در تولید صدا به شمار می‌رود. انتشار این دستورالعمل‌ها پیامی قاطع در مخالفت با استفاده غیرمجاز از این فناوری ارسال می‌کند؛ آن هم در کشوری که استفاده از هوش مصنوعی عموماً با پذیرش بیشتری نسبت به ایالات متحده روبه‌روست. همچنین، با توجه به قدرت نسبی بیشتر اتحادیه‌های کارگری ژاپن در مقایسه با اتحادیه‌های آمریکا، احتمال دارد این دستورالعمل‌ها بر استفاده غیرمجاز از فناوری برای شبیه‌سازی صدای بازیگران تأثیر بگذارند.
دولت ژاپن در حال حاضر با پرسش‌هایی درباره نحوه مواجهه با هوش مصنوعی مولد روبه‌روست؛ از جمله در واکنش به حملات سایبری و نقض حق مؤلف. در چنین شرایطی، اعلام موضع اتحادیه بازیگران ژاپن اقدامی قابل توجه در مسیر مواجهه این کشور با چالش‌های فناوری هوش مصنوعی محسوب می‌شود.