سایه تهدید حباب هوش مصنوعی بر عرضه اولیه سهام بزرگ آنتروپیک

شرکت اسپیس‌ایکس، کنار برو؛ ممکن است به‌زودی عرضه اولیه سهام رکوردشکن دیگری در بازار انجام شود. آنتروپیک پس از ثبت مدارک اولیه عرضه سهام با فرم S-1 در روز دوشنبه، قرار است در ماه نوامبر به شرکتی سهامی عام تبدیل شود.

این شرکت که به‌خاطر محصولات هوش مصنوعی کلاد (Claude) شناخته می‌شود، نخستین بار در ماه ژوئن مدارک خود را به‌صورت محرمانه ثبت کرده بود. هرچند اسپیس‌ایکس زودتر از رقبای خود در صنعت هوش مصنوعی دست به کار شد، سرمایه‌گذاران ماه‌هاست عرضه اولیه سهام آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی را دنبال می‌کنند. اوپن‌ای‌آی از جاه‌طلبی خود برای ورود به بازار در سال ۲۰۲۶ عقب‌نشینی کرده است، اما آنتروپیک همچنان پیش می‌رود؛ آن هم در شرایطی که سرمایه‌گذاران بیش از پیش می‌پرسند صنعت هوش مصنوعی چگونه می‌تواند تریلیون‌ها دلار درآمد ایجاد کند تا بدهی‌های انباشته‌اش را بپردازد.

اکنون که امیدنامه عرضه سهام این غول هوش مصنوعی که خود را متعهد به ایمنی می‌داند، در دسترس عموم قرار گرفته، روشن است که با یک پرونده معمولی عرضه اولیه روبه‌رو نیستیم. نزدیک به یک‌سوم این سند به عوامل خطر اختصاص دارد. در آن هشدار داده شده است که «توسعه مدل‌ها، پلتفرم‌ها و برنامه‌های کاربردی بسیار پیشرفته و گسترش موارد استفاده از آن‌ها ممکن است خطر آسیب‌رسانی مدل‌های ما را افزایش دهد». افشای خطرها بخش مهمی از اطلاعاتی است که شرکت‌ها باید در اختیار سرمایه‌گذاران بگذارند؛ در غیر این صورت، سرمایه‌گذاران می‌توانند از آن‌ها شکایت کنند.

مدیران شرکت‌های هوش مصنوعی، از جمله داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، مرتب درباره خطرهای محصولاتشان، تا حد احتمال انقراض انسان، صریح صحبت می‌کنند. شاید چنین رویکردی در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما هشدارهای آخرالزمانی یکی از ابزارهای تقویت هیاهوی تبلیغاتی پیرامون هوش مصنوعی به شمار می‌روند.

با این حال، سرمایه‌گذاران مشتاق احتمالاً صرف‌نظر از خطرهای مالی، برای خرید سهام آنتروپیک صف خواهند کشید؛ زیرا طی سال‌های گذشته، سرمایه‌گذاری در شرکت‌های هوش مصنوعی عمدتاً در اختیار صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر خصوصی بوده است. آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی همچنان برای ساخت مدل‌های جدید با یکدیگر رقابت می‌کنند؛ رقابتی که وعده‌های مبهم درباره دستیابی به هوش مصنوعی عمومی یا AGI به آن دامن می‌زند؛ مفهومی نظری که به زمانی اشاره دارد که توانایی‌های این فناوری با قابلیت‌های انسان برابری کند یا از آن‌ها فراتر برود.

با این همه، ممکن است آنتروپیک فرصت اوج‌گیری بیشترین شور و اشتیاق بازار را از دست داده باشد. طی ماه‌های اخیر، گزارش‌هایی درباره نفوذ مدل‌های هوش مصنوعی با کنترل ناکافی به وب‌سایت‌های خارجی در محیط‌های آزمایشی، از جمله از طریق هک‌کردن آن‌ها، زنگ خطر را به صدا درآورده و ضرورت مقررات بیشتر و کندتر شدن روند توسعه را برجسته کرده‌اند. همچنین، موج مخالفت عمومی با مراکز داده و شرکت‌های بزرگ فناوری، هیجان پیرامون هوش مصنوعی را در مقایسه با همین چند ماه پیش کاهش داده است.

مدارک عرضه اولیه سهام آنتروپیک چه اطلاعاتی دارند؟

بر اساس گزارشی از وال‌استریت ژورنال، آنتروپیک قصد دارد هفته منتهی به ۱۶ نوامبر عرضه اولیه سهام خود را انجام دهد. این شرکت می‌خواهد سهامش را با نماد ANT در بازار نزدک معامله کند و انتظار می‌رود ورود آن به بورس بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار نقدینگی برای شرکت فراهم کند.

مدارک ثبت‌شده با فرم S-1 اطلاعات چشمگیری درباره وضعیت مالی آنتروپیک آشکار کرده‌اند. این شرکت در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۶٫۳ میلیارد دلار درآمد داشته است؛ رقمی که در مقایسه با درآمد ۱٫۲ میلیارد دلاری آن در مدت مشابه سال قبل، افزایشی بسیار بزرگ محسوب می‌شود. با این حال، آنتروپیک همچنین اعلام کرده است که در نیمه نخست سال زیان عملیاتی خالصی معادل ۸۰٫۷ میلیارد دلار ثبت کرده است. به نوشته وال‌استریت ژورنال، «این رقم تا حد زیادی بازتاب یک تعدیل حسابداری مرتبط با توافق‌های تأمین مالی است».

انتقال زمان عرضه اولیه سهام به ماه نوامبر ممکن است آنتروپیک را ملزم کند اطلاعات مالی سه‌ماهه سوم را از همان ابتدا در اختیار سرمایه‌گذاران بالقوه قرار دهد.

در مدارک آنتروپیک هنوز ابهام‌های بزرگی وجود دارد که باید طی چند هفته آینده برطرف شوند. از جمله اینکه ارزش‌گذاری نهایی شرکت و تعداد سهامی که قصد فروش آن را دارد، اعلام نشده است؛ هرچند گزارش‌ها حاکی از آن‌اند که آنتروپیک ارزش‌گذاری تا سقف ۲ تریلیون دلار را در نظر دارد. به گزارش وال‌استریت ژورنال، این جزئیات «احتمالاً تا حدود دو هفته دیگر منتشر نخواهند شد؛ زمانی که آنتروپیک پس از ارزیابی بازخورد سرمایه‌گذاران، مدارک به‌روزشده را ثبت کند».

ارزش‌گذاری در مقیاس تریلیون دلار آن‌قدر عظیم است که تصورش دشوار به نظر می‌رسد. اگر هر ثانیه یک دلار درآمد داشتید، بیش از ۳۱ هزار و ۷۰۰ سال طول می‌کشید تا یک تریلیون دلار جمع کنید.

آیا ارزش‌گذاری احتمالی آنتروپیک که تقریباً دو برابر این رقم است، واقعاً منطقی به نظر می‌رسد؟ احتمالاً نه؛ زیرا این رقم بر پایه پیش‌بینی درآمدی استوار است که نرخ‌های رشدی را فرض می‌کند که هیچ شرکت دیگری تاکنون به آن‌ها دست نیافته است. افزون بر این، ارزش‌گذاری داخلی پیشین آنتروپیک، طبق گزارش‌های قبلی، حدود ۹۶۵ میلیارد دلار بوده؛ رقمی که فاصله زیادی با مرز ۲ تریلیون دلار دارد.

ارزش‌گذاری عرضه اولیه بر مبنای برآوردی بی‌سابقه از درآمد آینده آنتروپیک انجام می‌شود که پیش‌بینی می‌کند درآمد سالانه شرکت تا سال ۲۰۲۸ به ۱۹۰ تا ۲۰۰ میلیارد دلار برسد. این در حالی است که آنتروپیک در مدارک S-1 خود اذعان کرده است که «سابقه فعالیت عملیاتی آن در صنعتی نوپا و در حال تحول محدود است؛ وضعیتی که ارزیابی چشم‌انداز آینده را دشوار می‌کند و ممکن است خطر موفق نشدن شرکت را افزایش دهد».

با وجود غیرواقعی به نظر رسیدن این پیش‌بینی‌ها، چنین شیوه‌ای از ارزش‌گذاری در دنیای فناوری، به‌ویژه میان شرکت‌های هوش مصنوعی، سابقه دارد. ارزش‌گذاری عرضه اولیه اسپیس‌ایکس نیز بر درآمد پیش‌بینی‌شده این شرکت در سال ۲۰۲۹ تکیه داشت.

درست مانند آنتروپیک، ارقام چشمگیر درآمد پیش‌بینی‌شده اسپیس‌ایکس نیز سرمایه قابل‌توجهی برای این شرکت فراهم کرده‌اند، با آنکه این شرکت در طول فعالیت خود هرگز به سوددهی نرسیده است. با این حال، شرکت متعلق به ایلان ماسک دست‌کم مجموعه‌ای گسترده از دارایی‌های واقعی در حوزه ارتباطات ماهواره‌ای و هوافضا در ترازنامه خود دارد؛ دارایی‌های ملموسی که آنتروپیک از آن‌ها برخوردار نیست.

افزون بر این، آنتروپیک در مدارک عرضه اولیه خود اطلاعات مربوط به برخی هزینه‌های مهم را با شفافیت کافی ارائه نکرده است. اعتبار این شرکت تا حد زیادی به این ادعا وابسته است که ایمنی، جایگزینی جذاب برای سایر رویکردهای بازار به شمار می‌رود؛ با این حال، در اسناد آن آمده است که هنوز مشخص نیست سرمایه‌گذاری در سازوکارهای حفاظتی چه بازدهی‌ای داشته است.

آنتروپیک بدون اعلام رقم دقیق هزینه‌ها، اجرای تدابیر ایمنی را «نیازمند منابع فراوان» توصیف کرده و گفته است منابع خود را میان اقدامات ایمنی و توان پردازشی تقسیم می‌کند. به نظر می‌رسد شرکت می‌خواهد سرمایه‌گذاران را برای مشاهده هزینه‌های سنگین، هم در حال حاضر و هم در آینده، آماده کند.

نکته دیگر اینکه پیش‌بینی درآمد آنتروپیک تقریباً به‌طور کامل به مشتریان سازمانی و میزان استفاده آن‌ها از مدل‌های کلاد وابسته است؛ آن هم در شرایطی که کسب‌وکارها از هزینه‌های توکن‌ها متضرر شده‌اند و استفاده از هوش مصنوعی را کاهش می‌دهند.

مدارک عرضه اولیه تنها چند روز پس از آن منتشر شد که تورستن اسلوک، اقتصاددان ارشد شرکت آپولو، اظهار کرد هوش مصنوعی «در خارج از بخش فناوری هیچ بازده مالی‌ای برای شرکت‌های آمریکایی به همراه نداشته است». به گفته او، افزایش حاشیه سود شرکت‌های حاضر در شاخص S&P 500 به هفت شرکت بزرگ فناوری موسوم به «هفت شگفت‌انگیز» محدود مانده است.

تهدید شکل‌گیری حباب هوش مصنوعی

هنوز مشخص نیست پس از فروکش کردن هیاهوی پیرامون عرضه اولیه آنتروپیک، چه بر سر حباب هزینه‌کرد در صنعت هوش مصنوعی خواهد آمد. می‌دانیم که این عرضه ثروت کاغذی هنگفتی برای مدیران و افراد داخلی آنتروپیک، برخی سرمایه‌گذاران خطرپذیر و دیگر سرمایه‌گذاران بزرگ ایجاد خواهد کرد. با این حال، آنتروپیک در شرایطی رقابت بر سر قیمت را با اوپن‌ای‌آی و توسعه‌دهندگان ارزان‌تر مدل‌های باز تشدید کرده که شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی از سودآوری نامنظم و ناپایدار خبر می‌دهند.

اد زیتـرون، منتقد صنعت هوش مصنوعی، در وب‌سایت خود توضیح داده است که برای فهمیدن منطق این وضعیت و حباب احتمالی، کافی است به اعداد نگاه کنیم؛ محاسباتی که به گفته او، توضیح موضوع را «بسیار ساده» می‌کنند.

زیتـرون نوشت: «صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری می‌شود تا شاید روزی چند میلیارد دلار درآمد ایجاد شود؛ آن هم به شرطی که مراکز داده هوش مصنوعی واقعاً در مقیاس بزرگ ساخته شوند و اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک توان پرداخت هزینه توان پردازشی موردنیازشان را داشته باشند.»

چند عامل نگرانی‌ها درباره بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی را تشدید می‌کنند: هزینه سرسام‌آور زیرساخت مراکز داده که برای پردازش و ذخیره درخواست‌های مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) لازم است و گسترش مدل‌های رایگان و متن‌باز که برای برخی مشتریان جایگزین مناسبی برای کلاد محسوب می‌شوند.

بررسی وضعیت بازیگران اصلی این صنعت نشان می‌دهد پایه‌های مالی آن تا چه اندازه متزلزل شده است. زیتـرون در گفت‌وگویی با نیوزویک اشاره کرد که اوپن‌ای‌آی متعهد شده تا سال ۲۰۳۰ مبلغ ۶۰۰ میلیارد دلار برای توان پردازشی هزینه کند و تعهدات پرداختی آن از سال ۲۰۲۷ آغاز می‌شود.

زیتـرون گفت: «همه‌چیز به سامانه‌ای متکی است که دیگر وجود ندارد.»

اگر آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی اکنون نمی‌توانند به سوددهی برسند، آیا منطقی است که این غول‌های هوش مصنوعی برای کاهش هرچه بیشتر قیمت توکن‌ها با یکدیگر رقابت کنند؟ احتمالاً نه. شاید به همین دلیل است که اکنون زمان مناسبی برای عرضه بخشی از سهام شرکت به سرمایه‌گذاران خرد به شمار می‌رود؛ اقدامی که می‌تواند برای مدیران و افراد داخلی‌ای که این ساختار شکننده را بنا کرده‌اند، راه خروجی پرسود فراهم کند.

در واقع، پرسش اصلی درباره ارزش‌گذاری ۲ تریلیون دلاری این نیست که آیا آنتروپیک می‌تواند به اهداف بلندپروازانه درآمدی پیش‌بینی‌شده از سوی تحلیلگران دست یابد یا نه. پرسش مهم‌تر این است که اگر و زمانی که تأمین مالی چرخشی در این صنعت خشک شود و پول باقی‌مانده بدون ایجاد سودی قابل‌توجه از بین برود، مردم آمریکا تا چه اندازه متضرر خواهند شد.

نگرش عمومی به هوش مصنوعی رو به وخامت است

افکار عمومی، چه از نظر مالی و چه از جنبه‌های دیگر، از صنعت هوش مصنوعی حمایت نمی‌کند. با گسترش مدل‌های زبانی بزرگ و ادغام هوش مصنوعی در جنبه‌های بیشتری از زندگی روزمره طی چند سال گذشته، نگرش عمومی به این فناوری به‌سمت بدبینی فزاینده و دیدگاهی عمدتاً منفی تغییر کرده است.

نسل‌های جوان‌تر نیز بیش از پیش با اصل استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ مخالفت می‌کنند. این در حالی است که گفته می‌شود آنتروپیک در مقایسه با گذشته، نیروی فنی تازه‌کار کمتری استخدام می‌کند. آمودی بارها بدون مقدمه هشدار داده است که مدیران شرکت‌های هوش مصنوعی باید «از بزک کردن واقعیت دست بردارند». او آینده‌ای را متصور است که در آن مدل‌های هوش مصنوعی عامل‌محور می‌توانند ۵۰ درصد از موقعیت‌های شغلی سطح ابتدایی را از بین ببرند. وقتی به نظر می‌رسد آینده جایی برای شما ندارد، هیجان‌زده شدن درباره آن دشوار است.

آنتروپیک هوش مصنوعی را فناوری‌ای معرفی می‌کند که بسته به شیوه توسعه آن، می‌تواند انقلاب صنعتی تازه‌ای به راه بیندازد یا آسیب‌هایی جبران‌ناپذیر ایجاد کند؛ ادعاهایی که هم‌زمان هیجان و ترس به وجود می‌آورند. این شرکت در مدارک عرضه اولیه خود نوشته است: «در داخل سازمان ما و همچنین از سوی پژوهشگران، نهادهای ناظر، سیاست‌گذاران و فعالان دیگر صنعت، نگرانی‌هایی مطرح شده است مبنی بر اینکه سامانه‌های هوش مصنوعی به‌اندازه کافی پیشرفته، اگر با تدابیر حفاظتی، نظارت و اقدامات امنیتی مناسب توسعه نیابند، به کار گرفته نشوند یا اداره نشوند، ممکن است خطرهای فاجعه‌بار یا تهدیدهای وجودی برای بشریت ایجاد کنند؛ به‌ویژه اگر از این سامانه‌ها سوءاستفاده شود، تکثیر شوند، به سلاح تبدیل شوند یا با درجه بالایی از خودمختاری فعالیت کنند.»

در ماه سپتامبر، ایوان هوبرینگر، پژوهشگر آنتروپیک، علناً اعلام کرد که به برآورد او، احتمال اینکه هوش مصنوعی طی دهه آینده باعث مرگ انسان‌ها شود، بیش از ۱۰ درصد است. این اظهارنظر پس از گفته‌های مشابه و پربازدید جیکوب کاکسون، پژوهشگر سابق آنتروپیک مطرح شد.

راستی‌آزمایی چنین ادعاهایی ذاتاً دشوار است، اما آن‌ها در عمل به تبلیغ غیرمستقیم آنتروپیک تبدیل می‌شوند. با این حال، این اظهارنظرها واکنش‌های منفی شدیدی در افکار عمومی برمی‌انگیزند و آمودی نیز از این مسئله غافل نیست. او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس پذیرفت که میان مردم و شرکت‌های هوش مصنوعی «بحرانی بنیادین در اعتماد» وجود دارد.

مدیرعامل آنتروپیک مرتب اظهاراتی مطرح می‌کند که هدفشان آرام کردن افکار عمومی است؛ از جمله درخواست‌هایی نه‌چندان قاطع برای کند کردن روند توسعه صنعت و مسئولانه‌تر عمل کردن. با این حال، شرکت او همچنان در رقابت با دیگر توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی برای ساخت و عرضه مدل‌های قدرتمندتر حضور دارد. آمودی در ماه سپتامبر در یادداشتی در وبلاگ خود از همتایانش خواست «سرعت ارتقای قابلیت‌های مدل‌های هوش مصنوعی را کاهش دهند». اما کمتر از یک هفته پس از انتشار این یادداشت، آنتروپیک مدل جدید و قدرتمندتری از خانواده اوپوس را عرضه کرد.

احتمالاً بخش زیادی از سخنان آمودی درباره کند کردن توسعه مدل‌های زبانی بزرگ تا زمان فراهم شدن سازوکارهای حفاظتی لازم، پس از عرضه اولیه سهام کنار گذاشته خواهد شد. درست است که آنتروپیک در اسناد عرضه اولیه خود می‌گوید باور دارد بازار از شرکت‌هایی که «سامانه‌های هوش مصنوعی قابل‌اعتماد، مطمئن و ایمن» می‌سازند، استقبال خواهد کرد؛ اما وقتی شرکت در برابر خواسته‌های سرمایه‌گذاران پاسخ‌گو باشد، از آن انتظار می‌رود هر فصل رشد بیشتری ثبت کند.

آنتروپیک در مدارک عرضه سهام خود اعلام کرده است که برای باقی ماندن در «خط مقدم توسعه هوش مصنوعی» باید مدل‌هایش را با آهنگی «مداوم و هم‌پوشان» عرضه کند. ذهنیت رشد بی‌پایان جایی برای تدابیر حفاظتی با هدف تأمین امنیت عمومی باقی نمی‌گذارد. اگر روند کنونی ادامه یابد، باید انتظار داشت توسعه مدل‌های جدید کلاد پس از عرضه اولیه سهام شتاب بگیرد و هم‌زمان، بی‌اعتمادی عمومی به آنتروپیک و کل صنعت هوش مصنوعی افزایش پیدا کند.