کامپیوتور؛ دستیار هوش مصنوعی برای یادگیری برنامهنویسی
نویسنده: فالکو شوکلیچ، دانشگاه فناوری گراتس
تاریخ انتشار: ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
هوش مصنوعی اکنون قادر است برنامههای کامپیوتری کاملی بنویسد؛ قابلیتی که چالش تازهای برای آموزش دانشگاهی ایجاد کرده است. وقتی هوش مصنوعی میتواند کار برنامهنویسی را انجام دهد، دانشجویان چگونه میتوانند همچنان خودشان برنامهنویسی را یاد بگیرند؟ دانشجویان باید بتوانند بهدرستی از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کنند، اما در عین حال لازم است سازوکار برنامهها را بفهمند و توانایی شناسایی و رفع خطاهای آنها را نیز به دست آورند. به همین منظور، گروهی به سرپرستی کریستوفر آلبرت در مؤسسه فیزیک نظری و محاسباتی دانشگاه فناوری گراتس (TU Graz)، پلتفرم آموزشی «کامپیوتور» را توسعه دادهاند. این سامانه هماکنون در محیطهای آموزشی مورد استفاده قرار میگیرد و برای عموم نیز در دسترس است.
معلم دیجیتالی که پاسخ آماده نمیدهد
بخش اصلی این پلتفرم، دستیار هوش مصنوعی آن با نام «لنا» است. این دستیار مستقیماً در محیط برنامهنویسی ادغام شده و زمانی که دانشجویان هنگام انجام یک تمرین با مشکل روبهرو میشوند، به آنها کمک میکند. لنا از صورت مسئله و کدی که دانشجو تا آن مرحله نوشته است اطلاع دارد؛ بنابراین میتواند راهنماییهایی متناسب با همان مسئله ارائه دهد. با این حال، سامانه عمداً بهگونهای طراحی شده است که راهحلهای آماده را در اختیار دانشجویان قرار ندهد.
آلبرت توضیح میدهد: «هدف ما این است که دانشجویان را به حل مستقل مسائل تشویق کنیم، نه اینکه صرفاً برای دریافت پاسخ به هوش مصنوعی متکی باشند.» دانشجویان ابتدا باید مهارتهای پایه برنامهنویسی را فرا بگیرند؛ مهارتهایی که برای مثال در محاسبات فیزیکی مورد نیاز هستند. سپس میتوانند با تکیه بر این دانش اولیه، بهتدریج استفاده مستقلتر و نقادانهتری از هوش مصنوعی را بیاموزند.
قابلیت دیگر «کامپیوتور» بررسی خودکار خروجی برنامههایی است که دانشجویان مینویسند. این سامانه تشخیص میدهد که آیا برنامه نتایج مورد انتظار را تولید میکند یا خیر. برای نمونه، چنین امکانی در درسهای فیزیک پلاسما در رشتههای دانشگاهی فیزیک به کار گرفته میشود. دانشجویان پیش از آنکه اجازه انجام برخی آزمایشهای آزمایشگاهی را پیدا کنند، باید فرایندهای فیزیکی مورد نظر را با استفاده از برنامهای که خودشان نوشتهاند محاسبه کنند. پلتفرم میتواند صحت نتایج را بررسی کند و در صورت وجود خطا، برای یافتن راهحل به آنها کمک کند.
فرصت بیشتر برای گفتوگو بهجای بررسیهای تکراری
بررسی خودکار برنامهها همچنین با هدف کاهش حجم کار مدرسان طراحی شده است. اعضای کادر آموزشی میتوانند از طریق یک پنل مدیریتی متمرکز، دورههای خود را ایجاد کنند، تکالیف را مدیریت کنند و روند پیشرفت یادگیری دانشجویان را زیر نظر بگیرند. این سامانه اطلاعاتی مانند تعداد دفعات تلاش هر دانشجو برای حل یک مسئله، استمرار فعالیت او در طول دوره یا موکول کردن تکالیف به روزهای نزدیک به مهلت تحویل را ثبت میکند. همچنین مشخص میشود که آیا دانشجویی تعداد زیادی از تمرینها را در زمانی غیرمعمول و بسیار کوتاه به پایان رسانده است یا خیر. چنین اطلاعاتی به مدرسان امکان میدهد مشکلات یادگیری را زودتر تشخیص دهند و حمایت آموزشی متناسبی ارائه کنند.
هدف از این امکانات جایگزین کردن پشتیبانی انسانی نیست. در عوض، مدرسان و دستیاران آموزشی میتوانند زمان بیشتری را به گفتوگو درباره راهحلهای احتمالی و ارزیابی میزان درک واقعی دانشجویان اختصاص دهند. از سوی دیگر، دانشجویان هنگام انجام تکالیف میتوانند در صورت نیاز و زمانی که دسترسی فوری به کمک انسانی ندارند، بهسرعت از لنا راهنمایی بگیرند. دستیار هوش مصنوعی نیز روی زیرساختهای خود دانشگاه فناوری گراتس اجرا میشود؛ بنابراین دانشجویان برای استفاده از آن نیازی به داشتن حساب کاربری در سرویسهای تجاری هوش مصنوعی ندارند.
یادگیری برنامهنویسی، حتی خارج از دانشگاه
تیم توسعه «کامپیوتور» این پلتفرم را گسترش داده و آن را به محیطی آموزشی، متنباز و مبتنی بر مرورگر تبدیل کرده است. هر فردی که علاقهمند به یادگیری برنامهنویسی باشد، میتواند به وبسایت computor.at مراجعه کند و بدون نیاز به نصب نرمافزار اضافی، از محیط برنامهنویسی آن استفاده کند. کد منبع این پلتفرم نیز بهصورت متنباز منتشر شده است.
این پلتفرم بهویژه برای افرادی طراحی شده است که در علوم طبیعی، مهندسی یا تحلیل داده به مهارتهای برنامهنویسی نیاز دارند. در حال حاضر، سه دوره آموزشی رایگان در زمینه علم داده با استفاده از زبان برنامهنویسی پایتون در آن ارائه شده که در مجموع شامل ۷۰ تمرین هستند. دانشگاهها، مدارس متوسطه و شرکتهای علاقهمند نیز میتوانند از «کامپیوتور» در دورههای آموزشی خود استفاده کنند و پلتفرم را متناسب با محتوای آموزشی مورد نظرشان تغییر دهند.
منبع: دانشگاه فناوری گراتس
ارجاع: «کامپیوتور: دستیار هوش مصنوعی برای کمک به یادگیری برنامهنویسی»، ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶. بازیابیشده در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ از وبسایت Phys.org.
